Pozytywizm prawniczy to szkoła myśli w teorii prawa, która utrzymuje, że prawo powinno być postrzegane jako zbiór reguł ustanowionych przez władzę polityczną, niezależnie od ich zgodności z normami moralnymi. W dużym uproszczeniu, dla pozytywistów prawnych, prawo to to, co jest ustanowione przez władzę suwerenną, a nie to, co jest moralnie poprawne czy sprawiedliwe.
Pozytywizm prawniczy skupia się na opisie prawa: jakie jest, skąd pochodzi, jak działa, a nie na ocenie, jakie powinno być. Z perspektywy pozytywistycznej, prawa są tworzone przez ludzi i są produktami ludzkiego umysłu, a nie odkrywane jako obiektywne zasady moralne lub uniwersalne prawdy.
H.L.A. Hart, jeden z najbardziej wpływowych pozytywistów prawa, rozróżniał między „prawem jako jest” („law as it is”) a „prawem jakim powinno być” („law as it ought to be”). Hart argumentował, że nauka prawa powinna skupić się na tym, jakie prawo jest, niezależnie od naszych ocen moralnych czy wartościowych.
Pozytywizm prawniczy opowiada się również za rozdzieleniem prawa i moralności (znanym jako doktryna separacji). Pozytywiści, tacy jak Hart, uważają, że istnieje różnica między regułami prawnymi a regułami moralnymi, i że prawo nie musi koniecznie odpowiadać moralności. Przykładowo, mogą istnieć prawa, które są moralnie niesprawiedliwe, a zasady moralne, które nie są prawnie egzekwowane.
Pomimo to, wielu pozytywistów prawniczych uznaje, że prawo powinno dążyć do realizacji pewnych wartości, takich jak sprawiedliwość i równość. Hart, na przykład, twierdził, że system prawny, aby być prawem, musi spełniać pewne minimalne standardy moralne.
Krytycy pozytywizmu prawniczego twierdzą, że podejście to jest zbyt mechaniczne i nie uwzględnia roli moralności, sprawiedliwości i wartości społecznych w kształtowaniu i interpretacji prawa. Filozofowie prawa naturalnego, na przykład, argumentują, że prawo powinno być zasadniczo związane z moralnością i że prawo, które jest niemoralne, nie jest prawdziwym prawem.
Podsumowując, pozytywizm prawniczy to ważna perspektywa w teorii prawa, która wywierała wielki wpływ na sposób, w jaki myślimy i rozmawiamy o prawie. Jednakże jest to perspektywa, która wciąż budzi kontrowersje i jest przedmiotem intensywnych debat.