Art. 255 § 1. Kto publicznie nawołuje do popełnienia występku, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
- 2. Kto publicznie nawołuje do popełnienia zbrodni, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
- 3. Kto publicznie pochwala popełnienie przestępstwa, podlega grzywnie do 180 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Działanie przestępne polega na publicznym nawoływaniu do popełnienia występku (§ 1), zbrodni (§ 2) lub pochwalaniu popełnienia przestępstwa (§ 3).
Nawołuje – tzn. oddziałuje na psychikę innych osób, bliżej nie określonych, nawet nie znanych sprawcy, w celu usposobienia ich do popełnienia przestępstwa. Może to być wyznanie, zachęcanie i podburzanie, prowadzone różnymi środkami – np. poprzez wygłaszanie przemówień w radiu, telewizji, na ulicy, zamieszczanie artykułów prasowych, wznoszenie okrzyków, rozdawanie ulotek, wystawianie transparentów i haseł.
Warunkiem karalności jest działanie publiczne, tzn. w sposób dostępny dla nie określonej bliżej lub większej liczby osób, także w środkach masowej informacji.
Karalność publicznego nawoływania do przestępstwa lub pochwalania go przewidziana jest w art. 255 k.k. Jeśli nawoływanie takie skierowane jest do zindywidualizowanych osób, to wyczerpuje jednocześnie znamiona podżegania do przestępstwa (art. 18 § 2 k.k.). Kwalifikowanym typem tego przestępstwa jest nawoływanie do zbrodni (art. 255 § 3 k.k.).
Pochwalanie przestępstwa może polegać na pochwalaniu konkretnego już popełnionego czynu przestępnego (np. kradzieży przez X-a) lub na wyrażaniu aprobaty popełniania przestępstw sformułowanej abstrakcyjnie, np. przez twierdzenie, że dokonywanie kradzieży jest godne pochwały i podziwu. Art. 255 ma oczywiście na myśli tylko czyny będące przestępstwami w świetle prawa polskiego.
Nawoływanie do przestępstwa – art. 255 k.k.
Art. 255 kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność karną za publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa oraz za pochwalanie przestępstw. Przepis ten ma na celu ochronę porządku prawnego oraz przeciwdziałanie propagowaniu zachowań niezgodnych z prawem.
Zakres przestępstwa
Działania karalne według art. 255 k.k. obejmują trzy podstawowe formy:
- Publiczne nawoływanie do popełnienia występku (art. 255 § 1 k.k.).
- Publiczne nawoływanie do popełnienia zbrodni (art. 255 § 2 k.k.).
- Publiczne pochwalanie popełnienia przestępstwa (art. 255 § 3 k.k.).
Definicja nawoływania
Nawoływanie oznacza wywieranie wpływu na psychikę innych osób w celu zachęcenia ich do popełnienia przestępstwa. Działanie to może przybierać różne formy, takie jak:
- wygłaszanie przemówień publicznych,
- zamieszczanie treści w środkach masowego przekazu (prasa, internet, telewizja),
- rozdawanie ulotek,
- wznoszenie okrzyków czy eksponowanie transparentów.
Publiczny charakter działania
Warunkiem odpowiedzialności karnej jest publiczny charakter czynu. Oznacza to, że działanie musi być dostępne dla nieograniczonej lub bliżej nieokreślonej liczby osób. Publiczność jest cechą odróżniającą nawoływanie od podżegania, które kierowane jest do zindywidualizowanego odbiorcy.
Kwalifikowany typ czynu
Przepis art. 255 § 2 k.k. przewiduje surowszą odpowiedzialność za nawoływanie do popełnienia zbrodni, co odzwierciedla większe zagrożenie dla społeczeństwa wynikające z takich działań.
Pochwalanie przestępstw
Art. 255 § 3 k.k. penalizuje publiczne pochwalanie przestępstw, które może przybrać formę aprobaty dla konkretnego czynu (np. pochwała konkretnej kradzieży) lub ogólnego zachęcania do działań przestępczych (np. twierdzenie, że kradzieże są pozytywne). Karalne jest jedynie pochwalanie czynów uznawanych za przestępstwa w świetle polskiego prawa.
Relacja do innych przepisów
Nawoływanie do przestępstwa, w zależności od kontekstu, może wyczerpywać znamiona podżegania (art. 18 § 2 k.k.). W przypadku działań skierowanych do konkretnych osób, podżeganie traktowane jest jako współudział w przestępstwie.
Art. 255 k.k. pełni ważną funkcję w ochronie porządku prawnego i zapobieganiu szerzeniu zachowań antyspołecznych. Poprzez penalizację nawoływania i pochwalania przestępstw, przepis ten działa prewencyjnie, ograniczając propagowanie niezgodnych z prawem postaw w przestrzeni publicznej.