Artykuł 283 Kodeksu Karnego mówi, że „W wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w art. 289 § 1, art. 280 § 1 lub w art. 281 lub 282, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.”[1]
Artykuł 283 Kodeksu Karnego ustanawia w sposób zbiorowy typy uprzywilejowane przestępstw kradzieży z włamaniem (artykuł 289 § 1), rozboju (artykuł 280 § 1), kradzieży rozbójniczej (artykuł 281) oraz wymuszenia rozbójniczego (artykuł 282), dopuszczając jednocześnie możliwość uznania ich wypadki mniejszej wagi. W porównaniu z ich typami podstawowymi, zagrożone są znacznie niższymi ustawowymi zagrożeniami karą (od trzech miesięcy do pięciu lat).
Kodeks karny z 1997 roku, podobnie jak jego poprzednik z 1969 roku nie zawiera definicji „wypadku mniejszej wagi”. Istota wypadku mniejszej wagi, sprowadza się do szczególnej charakterystyki zachowania, realizującego wszystkie znamiona przestępstwa określonego w typie podstawowym, która sprawia, że taki czyn sprawcy stanowi przestępstwo zasługujące na łagodniejsze potraktowanie (otrzyma się łagodniejszą karę).[2]
Istotną okolicznością wpływającą na wymiar kary jest niewielki stopień społecznej szkodliwości czynu zabronionego popełnionego przez sprawcę, jak również inne przesłanki, jak motyw kierujący sprawcą, czy wartość przedmiotu zaboru.
Rozbój jest najpoważniejszym przestępstwem przeciwko mieniu, co znajduje odzwierciedlenie w ustawowej groźbie kary pozbawienia wolności za to przestępstwo. Artykuł 283 Kodeksu Karnego wyraźnie stwierdza, iż pojęcie „drobnej sprawy” przestępstwa rabunkowego jest dopuszczalne tylko w odniesieniu do aktu podstawowego. Z drugiej strony niedopuszczalne jest traktowanie ataku o cechach sklasyfikowanego typu jako „zdarzenie o mniejszym znaczeniu”.
W rozumieniu art. 283 wypadek mniejszej wagi rozboju ma miejsce wówczas, gdy czyn sprawcy wyczerpuje znamiona rozboju określonego w artykule 280 § 1, zaś ocena okoliczności podmiotowych i przedmiotowych prowadzi do wniosku, iż czyn ten nie przybiera postaci zwykłego rozboju, lecz jest przestępstwem o mniejszym stopniu szkodliwości i jest łagodniejszym splotem okoliczności, w jakich doszło do tego przestępstwa, i znacznie odbiega od kryteriów rozboju podstawowego.
[1] Ustawa z dnia 6.06.1997 roku, Dziennik Ustaw z dnia 2.08.1997 roku, Nr 88, poz. 553 z późniejszymi zmianami.
[2] M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas: Przestępstwa przeciwko mieniu, s. 116.