inne prawo

prace dyplomowe z innych dziedzin prawa

Zjawisko pornografii z udziałem dzieci

5/5 - (7 votes)

z pracy magisterskiej

Zjawisko pornografii z udziałem dzieci jest w Polsce mało znane. Dopiero w ostatnim czasie ujawniono kilka bulwersujących przypadków wykorzystywania dzieci i niestety pewnie nie są to jedyne takie zdarzenia. Oto kilka z nich. W Szczecinie podejrzanemu mężczyźnie przedstawiono aż 6 zarzutów dokonania czynów lubieżnych wobec chłopców poniżej 15 roku życia. W Katowicach w 1996 roku oskarżono 3 policjantów o dokonanie czynów lubieżnych i gwałtów na małoletnich. Najmłodsza z ofiar miała 11 lat, a cały proceder trwał 3 lata.

W Warszawie, podobnie jak i w innych miastach (np. w Krakowie), dziennikarze wykryli handel kasetami z dziecięcą pornografią. Były one ogólnie dostępne, a jedna kosztowała od 40 – 50 zł.27 W 1996 r. toczyło się około 250 postępowań przygotowawczych w sprawach o seksualne wykorzystywanie dzieci. W stosunku do lat poprzednich odnotowano wzrost ilości czynów nierządnych względem małoletnich.

Na podstawie zarządzenia Komendanta Głównego Policji z 27 lutego 1995 r. w statystykach policyjnych wyodrębnia się przestępstwa przeciwko dziecku z ogółu przestępstw. I tak w 1996 roku stwierdzono łącznie 39 przestępstw dotyczących czynów nierządnych z udziałem małoletniego czy też nakłaniania go do prostytucji. Liczba ta niestety ciągle rośnie. Wzrost ilości przestępstw pornografii z udziałem małoletniego uwidoczniony jest w tabelce:

Rok Art. 202 § 2 i 3
Przestępstwa stwierdzone Podejrzani
1999 53 16
2000 65 11
2001 67 18
2002 98 23

*Dane na podstawie statystyki Wydziału Prasowego Komendy Głównej Policji

Już od 1999 roku liczba stwierdzonych przestępstw wzrastała kolejno o 14, 12 i 12 przypadków. Zatrważający jest jednak fakt, że większość przypadków pozostaje niewykrytych, a procedery przestępcze trwają po kilka lat.

Nowe technologie wywarły ogromny wpływ na rozszerzenie się dziecięcej pornografii. Duże znaczenie odgrywa tu również Internet jako środek przekazywania treści pornograficznych. Okazało się, że to właśnie dziecięca pornografia jest jednym z najbardziej popularnych tematów w Internecie 28.

Problem dziecięcej pornografii ma wymiar ogólnoświatowy. I tak np. władze niemieckie szacują liczbę osób zainteresowanych dziecięcą pornografią i prostytucją, na co najmniej 50 tys., a policja niemiecka konfiskuje rocznie 2 tys. filmów pornograficznych z udziałem dzieci. Liczbę niemieckich seks – turystów szacuje się na ok. 300 tys.

W Stanach Zjednoczonych jest ok. 100 – 300 tys. dzieci wykorzystywanych do pornografii i prostytucji. Statystyki pokazują, że 86% badanych chłopców miało kontakt z pornografią przed ukończeniem 16 lat, 71% między 11 – 12 rokiem życia, a 13% przed ukończeniem 8 roku życia.

W Ameryce Łacińskiej natomiast głównymi problemami są dziecięca prostytucja i nielegalny handel dziećmi. Największe problemy tego typu ujawniają się w Brazylii. Większość dzieci żyjących na ulicach uciekła z domów, w których dochodziło do przemocy.

Regulacje prawne dotyczące zwalczania wykorzystywania seksualnego dzieci istnieją niemal we wszystkich krajach. W ostatnich latach wiele krajów, biorąc pod uwagę skalę zjawiska dziecięcej pornografii, zaostrzyło kary za to przestępstwo. Tak jest np. w Holandii, gdzie uczyniono to już w 1996 r., dotychczasowe zagrożenia w wysokości kilkumiesięczne kary pozbawienia wolności wzrosły do 4 lat.

W Niemczech niektóre przestępstwa dotyczące seksualnego wykorzystywania dzieci mają oddzielne jednostki redakcyjne, a karane jest również podżeganie i pomocnictwo do wyżej wymienionych przestępstw, w tym do pornografii z udziałem dzieci.

W Belgii natomiast każdy, kto pokazuje, sprzedaje, wynajmuje, rozpowszechnia lub importuje materiały wizualne z udziałem dzieci poniżej 16 lat, podlega karze więzienia i karze grzywny. Karane jest również rozpowszechnianie reklam usług seksualnych skierowanych do nieletnich lub dotyczące nieletnich.

Przytoczone przykłady regulacji prawnych wprowadzonych przez niektóre państwa potwierdzają, iż problem wykorzystywania seksualnego dzieci stał się bardzo doniosły. Wskazują również na to liczne konferencje i sympozja. Jednym z nich był II Światowy Kongres przeciw Seksualnemu Wykorzystywaniu Dzieci w Celach Handlowych, który odbył się w dniach 17 – 20 grudnia 2001 roku w Jokohamie 29. Pierwszy taki Kongres odbył się w 1996 roku w Sztokholmie. W Jokohamie skupiono się na problemach związanych z różnymi formami seksualnego wykorzystywania dzieci przede wszystkim w prostytucji i pornografii. Sygnalizowano, iż każdego roku ponad milion dzieci pada ofiarą tych przestępstw. Złożono postulat, aby ograniczyć swobodę podejmowania niektórych zajęć przez osoby skazane za przestępstwa seksualne wobec dzieci. Dzieciom – ofiarom należy natomiast zapewnić odpowiednie odszkodowania. Wiadomo jednak, iż to zadośćuczynienie nie może być odzwierciedleniem ogółu strat, zwłaszcza moralnych, jakich doznaje dziecko. Polskę na Kongresie reprezentował Rzecznik Praw Dziecka Paweł Jaros.

Przeciwdziałanie pornografii dziecięcej jest dużym wyzwaniem dla państw. W Polsce w listopadzie 1994 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydała rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rozpowszechniania przez radio i telewizję audycji i programów, które mogą zagrażać rozwojowi dzieci i młodzieży. Jednak okazuje się w praktyce, że dotychczasowe regulacje nie są zbyt skuteczne. Potrzebne bowiem są konsekwentne środki prewencyjne, aby efektywnie przeciwdziałać przestępstwu pornografii nieletnich.

W deklaracji końcowej II Światowego Kongresu przeciw Seksualnemu Wykorzystywaniu Dzieci w Celach Handlowych państwa zobowiązały się do przyznania priorytetu działaniom przeciwko dziecięcej pornografii i prostytucji, a także przydziału na ten cel odpowiednich środków, zmobilizowania elit politycznych i organizacji pozarządowych do wspólnych działań na rzecz przeciwdziałania dziecięcej pornografii i wreszcie stworzyć możliwość bezpiecznego schronienia dla dzieci uciekających przed wykorzystywaniem do pornografii i prostytucji.

27 Dane na podstawie: Dzieci w prostytucji i pornografii, jw. s. 8.

28 jw. str. 24.

29 Dane na podst.: P. Jaros: Zero tolerancji. Rozważania Rzecznika Praw Dziecka. „Rzeczpospolita”, „Prawo co dnia” z 21.01.2002 r.

Rodzaje stron procesowych i ich status prawny

5/5 - (6 votes)

Strona procesowa- w procesie karnym to osoba prawna lub fizyczna, na żądanie której wszczęto postępowanie karne, w imieniu której dochodzi się roszczeń majątkowych wynikających z przestępstwa będącego przedmiotem postępowania albo osoba fizyczna przeciwko której godnie z przepisem art. 299 § 1 kpk, stronami w postępowaniu przygotowawczym są pokrzywdzony i podejrzany.

Ponadto art. 299 § 3 kpk przewiduje, że w czynnościach sądowych dokonywanych w postępowaniu przygotowawczym prawa strony przysługują prokuratorowi, który zgodnie z art. 45 § 1 kpk jest oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami. Wyjątkowo oskarżycielem publicznym może być inny organ państwowy z mocy przepisów szczególnych, określających zakres jego działania. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego ( gdzie stroną jest prokurator jako oskarżyciel publiczny) pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzony może, aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, wytoczyć przeciw oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Ponadto stroną w postępowaniu prywatno-skargowym jest oskarżyciel prywatny.

Pokrzywdzony – osoba fizyczna lub prawna, której dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Pokrzywdzonym może być także instytucja państwowa lub społeczna chociażby nie posiadała osobowości prawnej. Za pokrzywdzonego uważa się także zakład ubezpieczeń w zakresie jakim jest on zobowiązany do pokrycia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu przez przestępstwo.

Podejrzany – osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienie postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Oskarżyciel posiłkowy – to pokrzywdzony, który w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego w I instancji złoży oświadczenie, że chce występować w tym charakterze.

Powód cywilny – to pokrzywdzony, który do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wytoczył oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Oskarżyciel prywatny – to pokrzywdzony, który wnosi i popiera przed sadem akt oskarżenia w sprawach ściganych z oskarżenia prywatnego.

Podejrzany i pokrzywdzony jako strony w postępowaniu przygotowawczym mają prawo do:

  • korzystania z pomocy przedstawiciela (podejrzany z obrońcy, pokrzywdzony z pełnomocnika),
  • inicjatywy dowodowej,
  • uczestniczenia w czynnościach w postępowaniu przygotowawczym,
  • wnoszenia zażalenia w przypadkach przewidzianych w ustawie.

Przedstawiciele stron

Strony mogą działać w procesie same lub przez swoich przedstawicieli. Przedstawiciel to osoba, która działa w cudzym imieniu, na jej rzecz i ze skutkiem dla tej osoby. Przedstawiciel musi posiadać umocowanie prawne do działania. Takim tytułem prawnym może być; ustawa, decyzja organu procesowego (np. prezesa sądu), pełnomocnictwo osoby.

Przedstawicielami stron procesowych są:

  • przedstawiciel ustawowy,
  • obrońca,
  • pełnomocnik.

Przedstawiciel ustawowy

Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba małoletnia lub osoba ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo albo osoba nieporadna, w szczególności z uwagi na wiek lub stan zdrowia prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy (rodzice) lub osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje albo opiekun prawny wyznaczony przez sąd opiekuńczy.

Jeżeli pokrzywdzony jest nie jest osoba fizyczną czynności procesowe dokonuje organ uprawniony do działanie w jej imieniu, np. dyrektor przedsiębiorstwa. Przedstawiciel ustawowy może działać osobiście albo przez pełnomocnika i przysługuj ą mu wszystkie uprawnienia jakie posiada pokrzywdzony w procesie karnym.

Obrońca

Obrońca działa w interesie oskarżonego (podejrzanego). Obrońcą może być tylko adwokat lub w wyjątkowych sytuacjach aplikant adwokacki. Może on być wybrane przez oskarżonego lub wyznaczony z urzędu.

Obrońca z wyboru działa na podstawie upoważnienia. Procesowe znaczenie ma tylko upoważnienie udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne.

Obrońca z urzędu występuje wówczas, gdy:

  • obrona jest obligatoryjna (w przypadkach określonych w art.79-80 kpk), a oskarżony nie wybrał sobie obrońcy.
  • oskarżony żąda, aby wyznaczono mu obrońcę, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Obrońcę z urzędu wyznacza prezes sądu właściwego do rozpatrzenia sprawy.

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe tylko na korzyść oskarżonego.

Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej jak trzech obrońców.

Pełnomocnik

Pełnomocnik może być ustanowiony przez stronę inną niż oskarżony już w postępowaniu przygotowawczymi i występuje w procesie w imieniu strony.. Może być nim adwokat (aplikant adwokacki) lub radca prawny. Pełnomocnika może ustanowić osoba nie będąca stroną, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu. Nie można mieć więcej niż trzech pełnomocników, a pełnomocnictwo musi być udzielone na piśmie lub przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie.

Rodzaje pomocników procesowych.

Pomocnikiem procesowym jest osoba, która swoim działaniem ułatwia organowi procesowemu porozumienie się ze stronami procesowymi lub swoimi czynnościami powoduje utrwalenie przebiegu czynności procesowej. Możemy wyróżnić:

  • tłumacza,
  • protokolanta, stenografa,
  • mediatora

Organ procesowy powołuje tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania:

  • głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma,
  • osoby nie władającej językiem polskim,
  • zachodzi potrzeba przełożenia na język polski pisma sporządzonego w języku obcym lub odwrotnie, zapoznania oskarżonego z treścią przeprowadzonego dowodu.

Do utrwalenia przebiegu czynności procesowej może być powołany protokolant, stenograf jak i osoba obsługująca aparaturę utrwalająca obraz lub dźwięk.

Mediator występuje podczas mediacji, czyli negocjacjach między pokrzywdzonym a sprawcą przestępstwa, które mają doprowadzić do ugody stron. Jego zadaniem jest poprowadzenie fachowo mediacji pomiędzy stronami przy zachowaniu postawy neutralnej. Mediator sporządza sprawozdanie z przebiegu mediacji i przedstawia jej wyniki, które prokurator uwzględnia przy opracowywaniu wniosku do sądu.

Zakończenie pracy magisterskiej

5/5 - (5 votes)

Problem złego traktowania dzieci jest problemem społecznym – problemem nas wszystkich. W mojej pracy starałam się nakreślić rozmiar złego traktowania dzieci, jak również zakres ich ochrony przed wszelkimi formami złego traktowania. Skala tego zjawiska obejmuje nie tylko dzieci pozostające w skrajnie nędznych warunkach, pozbawione środków do życia, ale również te, które mają wydawałoby się normalny, pozornie kochający dom. Często ich osobiste dramaty życiowe rozgrywają się w zaciszu domowym. Są one bite zmuszane do wykonywania obowiązków dorosłych wykraczających poza ich możliwości. Ponad połowa rodziców uważa, że stosowanie kar fizycznych wobec dzieci jest czymś normalnym. Tymczasem starania o likwidację przemocy wobec dzieci doprowadziły do zniesienia stosowania kar fizycznych w takich krajach jak Norwegia, Finlandia, Austria, Włochy. W Polsce karanie fizyczne zostało zabronione w szkołach i innych instytucjach opiekuńczo – wychowawczych, nie jest natomiast zabronione rodzicom i opiekunom. Komitet Praw Dziecka cały czas postuluje o to, aby państwa, które podpisały Konwencje o Prawach Dziecka wprowadziły do swojego ustawodawstwa przepisy zabraniające stosowania takich środków wychowawczych. Trudno jest wyznaczyć granicę pomiędzy karceniem, jako elementem mającym służyć wychowaniu dziecka, a znęcaniem się nad dzieckiem. Zresztą warto również nadmienić, iż współcześni pedagodzy podważają skuteczność stosowania kar cielesnych jako metody wychowawczej.

Obecne przepisy prawa karnego nie chronią w wystarczający sposób dziecka przed złym traktowaniem ze strony dorosłych. Granice wymiaru kary są zbyt małe i nie pozwalają skutecznie odizolować ofiary od sprawcy. Potrzebne są w tym zakresie konkretne rozwiązania, które nie tylko będą represją wobec osoby, która dopuściła się czynu przestępnego, ale przede wszystkim będą opierać się o oddziaływaniu na sprawcę przestępstwa poprzez skuteczną terapię tak, aby w przyszłości nigdy nie doszło do skrzywdzenia dziecka w jakikolwiek sposób. Wymaga to niewątpliwie działań władz publicznych i niepublicznych zajmujących się problemem przemocy wobec najmłodszych. Temu też służą działania Rzecznika Praw Dziecka, który złożył wniosek do Prezydenta RP o podjecie inicjatywy ustawodawczej w zakresie stworzenia rozwiązania systemowego przeciwdziałania przemocy opartego o struktury lokalne. Jednak do tej pory nie przedsięwzięto żadnych działań w tym zakresie.

Obecnie istnieje również potrzeba konkretnych reakcji na wszelkie formy złego traktowania dzieci ze strony osób, które są świadkami takich sytuacji. Często jednak obserwuje się bezradność i strach tych, którzy najbardziej mogliby pomóc. Dlatego też dramaty dzieci trwają lata. Sytuacja wymaga stworzenia godnych warunków dla ofiar przemocy tak, aby dalszy ich rozwój fizyczny i emocjonalny nie był w żadnym zakresie zagrożony.

Potrzebna jest również większa promocja praw dziecka – praw zawartych w Konwencji o Prawach Dziecka i innych aktach o charakterze międzynarodowym. Społeczeństwo musi uświadomić sobie, że dziecko tak jak każdy człowiek ma swoje prawa a nie tylko obowiązki. Natomiast zakres ich realizacji zależy od stopnia rozwoju każdego dziecka. Problem nieprzestrzegania podstawowych praw dziecka ma najczęściej miejsce w rodzinach. To ona powinna stwarzać dziecku odpowiednie warunki dla jego rozwoju, a także być gwarantem realizacji jego praw. Szczególnym zadaniem rodziny jest zabezpieczenie, ochrona, a przede wszystkim realizacja praw dziecka, które wynikają z jego potrzeb. Zakres obowiązków rodziców wobec dzieci jest dużo szerszy, niż zapewnienie dziecku dachu nad głową. Rodzice powinni rozpoznawać potrzeby nie tylko biologiczne, ale również psychiczne dziecka w zależności od stopnia jego rozwoju.

Skala zjawiska wyzyskiwania dzieci pod względem seksualnym w Polsce ma zatrważające rozmiary. Większość przypadków nie jest ujawniona – istnieje tak zwana „biała plama” w statystyce policyjnej w tym zakresie. Niestety o przypadkach wykorzystywania dzieci do prostytucji i pornografii coraz częściej donosi prasa. Często dzieci są wykorzystywane przez najbliższych, przez ojca, dziadka, wujka, przyjaciela rodziny. W domu panuje niejednokrotnie tragiczna w skutkach zmowa milczenia. Tylko dzieci przeżywają swój dramat zdane na siebie. Potrzebny jest i w tym zakresie szereg rozwiązań prawnych, ale przede wszystkim należy uskutecznić cały system prewencyjny. Warto skorzystać ze wzorców zachodnich, zwłaszcza niemieckich, gdzie stworzono specjalny rejestr osób, które w przeszłości wykorzystywały nieletnich do celów seksualnych.

Trzeba stworzyć dzieciom warunki, w których mogły by znaleźć pomoc. Pozytywną rolę w tym zakresie pełni telefon zaufania „Niebieska Linia”. Osoby dzwoniące na podany numer mogą uzyskać fachową pomoc w danym problemie i konkretną interwencję. Jednak takich rozwiązań w naszym kraju jest niestety bardzo mało.

Podsumowując zakres prawno-karnej ochrony dziecka przed wszelkimi formami złego traktowania trzeba postawić pytanie jakie miejsce obecnie zajmuje ochrona dziecka w Polsce, czy osoby zajmujące się tworzeniem prawa w naszym kraju tworzą je z myślą o tych, którzy kiedyś będą dorosłymi ludźmi? Warto w tym miejscu jeszcze raz przytoczyć słowa, że dzieci są przyszłością społeczeństwa. Szkoda, że większość naszego społeczeństwa zapomina o tej niezwykłej prawdzie.

Tryby ścigania przestępstw

5/5 - (5 votes)

Tryb ścigania z oskarżenia publicznego czyli z urzędu: 9 kpk stanowi, żo organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba, że ustawa uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy. O tym, że przestępstwa są ścigane z urzędu mówi także art. 10 kpk, określając obowiązek organu powołanego do ścigania przestępstw do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, oskarżyciela publicznego zaś obliguje do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu.

W ramach wskazanego trybu ścigana jest większość przestępstw, co tłumaczy przyjętą w prawie polskim koncepcję legislacyjną, według której ustawa nie wylicza w żadnym przepisie wszystkich przestępstw ściganych z urzędu, nie wskazuje też w kodeksie, że dane przestępstwo jest w tym trybie ścigane. Żaden przepis nie mówi wprost, które przestępstwo jest ścigane z urzędu .Ustalamy to na podstawie norm prawa karnego materialnego, posługując się rozumowaniem a contrario, zawsze bowiem gdy przestępstwo ścigane jest w innym trybie ustawa wskazuje to wyraźnie. Gdy ustawa zachowuje w tym względzie „milczenie” – czyn ścigany jest właśnie z urzędu.

Tryb ścigania na wniosek (czyli z urzędu, ale po złożeniu wniosku przez osobę uprawnioną) W tym przypadku w prawie karnym materialnym zawsze wyraźnie wskazuje się ten odbiegający od reguły sposób ścigania (np. art. 190 § 2 kk). Przestępstwa wnioskowe dzieli się na bezwzględnie i względnie wnioskowe. Do pierwszych należą te, które ścigane są wyłącznie w tym trybie. Względnie natomiast wnioskowe to takie przestępstwa, które tylko w przypadku wystąpienia określonej przez ustawę okoliczności objęte są tym trybem, jeśli okoliczność nie występuje ściganie następuje z urzędu np. przestępstwo określone w art. 278 k.k. Art. 12 kpk stanowi, że w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu.

W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku (przepisu tego nie stosuje się do osób najbliższych osoby składającej wniosek). Wniosek o ściganie może być cofnięty: w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora w sądowym za zgodą sądu do rozpoczęcia przewodu na pierwszej rozprawie głównej. Wniosku nie można cofnąć w przypadku gdy chodzi o przestępstwo określone w art. 197 kk (zgwałcenie).

Po cofnięciu wniosku o ściganie, jego ponowne złożenie jest niemożliwe. Pamiętać należy, iż do chwili uzyskania wniosku od którego ustawa uzależnia ściganie organy procesowe dokonują tylko czynności nie cierpiących zwłoki. Wniosek o ściganie wymaga spisania protokółu podobnie jak czynność jego cofnięcia. Wniosek o ściganie może złożyć osoba pełnoletnia tj która ukończyła w chwili czynności ukończyła 18 lat. Wyjątkiem jest kobieta, która po ukończeniu 16 lat wyszła za mąż. W pozostałych przypadkach działają przedstawiciele ustawowi, opiekunowie i osoby pod których faktycznym władztwem pokrzywdzony pozostaje.

Tryb ścigania z oskarżenia prywatnego: przestępstwa nim objęte nie są ścigane przez oskarżyciela publicznego lecz przez pokrzywdzonego wykonującego własne prawa procesowe polegające na wnoszeniu i popieraniu aktu oskarżenia, aż do okresu upływu przedawnienia ścigania. Oskarżyciel prywatny może odstąpić od oskarżenia, może pojednać się ze sprawcą powodując przez to umorzenie postępowania.

Przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego mogą być ścigane z oskarżenia publicznego – zgodnie z dyspozycją art. 60 kpk poprzez wszczęcie postępowania przez prokuratora lub wstąpienie przez niego do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny. Poza opisanym przypadkiem oskarżycielem prywatnym może być osoba fizyczna lub prawna, która jest pokrzywdzonym przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Prawa pokrzywdzonego w razie jego śmierci mogą być wykonywane przez osoby wskazane w art. 61 kpk. Zgodnie z art. 487 kpk wszczęcie postępowania następuje poprzez wniesienie skargi – aktu oskarżenia do sądu. Ustawa przewiduje również drogę za pośrednictwem Policji – art 488 kpk.