Zasada jawności w zamówieniach publicznych

5/5 - (14 votes)

Artykuł ten był wstępem do seminarium „Jak wygrać przetarg w oparciu o nowelizację ustawy o Zamówieniach Publicznych” organizowanego przez Centrum Rozwoju Rachunkowości i Finansów Sp z o.o. w dniach 29 czerwca i 24-25 lipca 2001 roku.

Zasada jawności należy do jednej z podstawowych zasad udzielania zamówień publicznych.

Zagadnienie jawności normuje art. 25 ust. 2 ustawy o zamówieniach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. nr 119 poz. 773 z 1998 r. z późniejszymi zmianami). Zgodnie z wymienionym przepisem, prowadzony przez zamawiającego protokół postępowania o zamówienie publiczne jest jawny. W tym miejscu nasuwają się podstawowe pytania: co składa się na ów protokół i do jakich informacji oferenci mają wgląd? Otóż ustawodawca w art. 25 ust. 1 wyraźnie określa, co powinien taki protokół zawierać:

1) opis przedmiotu zamówienia,

2) nazwisko lub firmę (nazwę) oraz adresy dostawców i wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia,

3) informacje o spełnianiu warunków wymaganych od dostawców lub wykonawców,

4) cenę oraz inne istotne elementy każdej z ofert,

5) streszczenie oceny i porównania złożonych ofert,

6) uzasadnienie odrzucenia wszystkich ofert, jeżeli takie nastąpiło,

7) ewentualne wskazanie przyczyn nie zawarcia umowy w postępowaniu o zamówienie przeprowadzonym w trybie innym niż przetarg nieograniczony,

8) powody ograniczenia przetargu do niektórych dostawców lub wykonawców, jeżeli takie nastąpiło,

9) powody zastosowania przez zamawiającego trybu dokonywania zamówienia innego niż przetarg nieograniczony,

10) powody przeprowadzenia wstępnej kwalifikacji dostawców i wykonawców,

11) uzasadnienie stosowania preferencji krajowych,

12) informacje o wniesionych protestach i odwołaniach oraz ich rozstrzygnięciach,

13) informacje dotyczące zawieszenia postępowania,

14) informacje o powołaniu biegłych rzeczoznawców,

15) wskazanie wybranej oferty, wraz z uzasadnieniem wyboru.

Należy podkreślić, że prawo wglądu do protokołu przysługuje jedynie dostawcom lub wykonawcom, którzy ubiegali się o udzielenie zamówienia. Oznacza to, że zasada jawności protokołu nie dotyczy oferentów, którzy wprawdzie pobrali specyfikację istotnych warunków zamówienia, jednakże nie złożyli swojej oferty.

W stosunku do omawianej zasady jawności ustawodawca przewidział jeden wyjątek. Mianowicie, zamawiający nie może ujawnić informacji, których ujawnienie narusza ważny interes państwa, ważne interesy handlowe stron oraz zasady uczciwej konkurencji (art. 27 pkt 1 ustawy). Wszystkie te informacje objęte są kolejną zasadą udzielania zamówień, tj. zasadą konfidencjonalności (poufności). Oznacza to, że jeżeli protokół zawiera jakiekolwiek informacje, których ujawnienie narusza wskazane wyżej interesy oraz zasady uczciwej konkurencji, to zamawiającego obowiązuje bezwzględny zakaz udostępniania tej części protokołu, w której znajdują się owe poufne informacje. O tym, czy określone informacje powinny być objęte poufnością decyduje obecnie sam zamawiający. Stan taki należy uznać za wysoce wątpliwy i niekorzystny dla oferentów, którzy przecież mogą nieco inaczej oceniać kwestię poufności informacji zawartych w swoich ofertach.

W świetle różnorakich opinii i interpretacji, za ważne z punktu widzenia interesu państwa należy uznać informacje, których ujawnienie mogłoby wyrządzić państwu znaczne szkody materialne i niematerialne. Jeżeli chodzi natomiast o informacje ważne z punktu widzenia interesów handlowych stron, to są to przede wszystkim tajemnice handlowe i technologiczne.

Chciałbym teraz zwrócić uwagę na kwestię otwarcia ofert, które potocznie uważane jest za „jawne”, a często nawet określane mianem „publicznego otwarcia ofert”. Otóż przepisy ustawy o zamówieniach publicznych są w tej sprawie dosyć ogólnikowe i nie precyzują dokładnie kto może, a kto nie, uczestniczyć podczas otwarcia ofert. W ustawie określono wprawdzie, że „oferenci mogą być obecni przy otwieraniu ofert” (art. 43 ust. 2 ustawy), jednak nie jest do końca jasne, czy w czynności tej oprócz oferentów oraz składu komisji przetargowej uczestniczyć mogą także osoby postronne. Zdaniem niektórych ekspertów w dziedzinie zamówień publicznych „publiczne otwarcie ofert” jest tylko pewnym skrótem myślowym i nie oznacza całkowitej jawności. Oznacza to, że w czynności tej mogą uczestniczyć tylko oferenci, nie licząc oczywiście członków komisji przetargowej.

Trudno jest się zgodzić z powyższym stwierdzeniem. Wydaje się, że wolą ustawodawcy nie było wprowadzenie zakazu obecności innych osób podczas otwarcia ofert (np. mieszkańców zainteresowanych remontem budynku komunalnego, w którym mieszkają).

O możliwości uczestnictwa w otwarciu ofert wszystkich zainteresowanych może świadczyć fakt, że podczas tej czynności zamawiający odczytuje jedynie firmę (nazwę) oraz adres oferenta, którego oferta jest otwierana, a także proponowaną przez niego cenę. Dalej w tym samym artykule czytamy, że dane te są ogłaszane osobom obecnym (art. 43 ust. 3). Moim zdaniem, gdyby chodziło w tym przypadku tylko o oferentów uczestniczących w przetargu, zostałoby to w ustawie wyraźnie zapisane. O słuszności takiego poglądu może również świadczyć treść art. 50 ust. 2 ustawy o zamówieniach publicznych. Zgodnie z wymienionym artykułem, ogłoszenie wskazujące firmę (nazwę) i siedzibę tego, którego ofertę wybrano oraz cenę, zamawiający zamieszcza w miejscu publicznie dostępnym w swojej siedzibie. Oznacza to, że takie informacje nie stanowią tajemnicy handlowej firmy i są one jawne dla wszystkich osób. Niemniej jednak należy jeszcze raz zaznaczyć, że obowiązujące w tej kwestii przepisy ustawy są niejasne i należałoby je doprecyzować.

Chciałbym dodać, że właśnie w tym kierunku zmierza projekt nowelizacji ustawy o zamówieniach publicznych. Uchwalona przez sejm ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy o zamówieniach publicznych, zmienia w sposób istotny treść cytowanego wyżej art. 43. Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu „otwarcie ofert jest jawne.” Dalej w ust. 3 ustawodawca stanowi, że „po otwarciu ofert podaje się imię i nazwisko, nazwę (firmę) oraz adres (siedzibę) wykonawcy, którego oferta jest otwierana, a także informacje dotyczące ceny oferty, terminu wykonania zamówienia publicznego, okresu gwarancji, warunków płatności zawartych w ofercie. Informacje te odnotowywane są w protokole postępowania”.

W znaczącym stopniu ulegnie zmianie także opisana wyżej zasada jawności odnosząca się do informacji zawartych w protokole postępowania. Zgodnie z postanowieniami projektu nowelizacji, protokół, jak również oferty oraz wszelkie oświadczenia składane w trakcie postępowania będą jawne, z wyjątkiem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a dostawca lub wykonawca składając ofertę zastrzegł, że nie mogą być one udostępnione innym uczestnikom postępowania. Zapis ten oznacza, że oferenci będą mieli dostęp nie tylko do sporządzonego przez zamawiającego protokołu, ale także do złożonych przez pozostałych oferentów ofert.

Proponowane zmiany mają na celu wprowadzenie całkowitej jawności prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji czytamy, iż zmiany te mają zapewnić „pełną przejrzystość postępowania o udzielenie zamówienia publicznego”. Czy tak się stanie, okaże się w ciągu najbliższych miesięcy, kiedy to znowelizowane przepisy zaczną obowiązywać, a oferenci będą mogli skorzystać z przysługujących im uprawnień.

Grzegorz Soluch

Zjawisko pornografii z udziałem dzieci

5/5 - (7 votes)

z pracy magisterskiej

Zjawisko pornografii z udziałem dzieci jest w Polsce mało znane. Dopiero w ostatnim czasie ujawniono kilka bulwersujących przypadków wykorzystywania dzieci i niestety pewnie nie są to jedyne takie zdarzenia. Oto kilka z nich. W Szczecinie podejrzanemu mężczyźnie przedstawiono aż 6 zarzutów dokonania czynów lubieżnych wobec chłopców poniżej 15 roku życia. W Katowicach w 1996 roku oskarżono 3 policjantów o dokonanie czynów lubieżnych i gwałtów na małoletnich. Najmłodsza z ofiar miała 11 lat, a cały proceder trwał 3 lata.

W Warszawie, podobnie jak i w innych miastach (np. w Krakowie), dziennikarze wykryli handel kasetami z dziecięcą pornografią. Były one ogólnie dostępne, a jedna kosztowała od 40 – 50 zł.27 W 1996 r. toczyło się około 250 postępowań przygotowawczych w sprawach o seksualne wykorzystywanie dzieci. W stosunku do lat poprzednich odnotowano wzrost ilości czynów nierządnych względem małoletnich.

Na podstawie zarządzenia Komendanta Głównego Policji z 27 lutego 1995 r. w statystykach policyjnych wyodrębnia się przestępstwa przeciwko dziecku z ogółu przestępstw. I tak w 1996 roku stwierdzono łącznie 39 przestępstw dotyczących czynów nierządnych z udziałem małoletniego czy też nakłaniania go do prostytucji. Liczba ta niestety ciągle rośnie. Wzrost ilości przestępstw pornografii z udziałem małoletniego uwidoczniony jest w tabelce:

Rok Art. 202 § 2 i 3
Przestępstwa stwierdzone Podejrzani
1999 53 16
2000 65 11
2001 67 18
2002 98 23

*Dane na podstawie statystyki Wydziału Prasowego Komendy Głównej Policji

Już od 1999 roku liczba stwierdzonych przestępstw wzrastała kolejno o 14, 12 i 12 przypadków. Zatrważający jest jednak fakt, że większość przypadków pozostaje niewykrytych, a procedery przestępcze trwają po kilka lat.

Nowe technologie wywarły ogromny wpływ na rozszerzenie się dziecięcej pornografii. Duże znaczenie odgrywa tu również Internet jako środek przekazywania treści pornograficznych. Okazało się, że to właśnie dziecięca pornografia jest jednym z najbardziej popularnych tematów w Internecie 28.

Problem dziecięcej pornografii ma wymiar ogólnoświatowy. I tak np. władze niemieckie szacują liczbę osób zainteresowanych dziecięcą pornografią i prostytucją, na co najmniej 50 tys., a policja niemiecka konfiskuje rocznie 2 tys. filmów pornograficznych z udziałem dzieci. Liczbę niemieckich seks – turystów szacuje się na ok. 300 tys.

W Stanach Zjednoczonych jest ok. 100 – 300 tys. dzieci wykorzystywanych do pornografii i prostytucji. Statystyki pokazują, że 86% badanych chłopców miało kontakt z pornografią przed ukończeniem 16 lat, 71% między 11 – 12 rokiem życia, a 13% przed ukończeniem 8 roku życia.

W Ameryce Łacińskiej natomiast głównymi problemami są dziecięca prostytucja i nielegalny handel dziećmi. Największe problemy tego typu ujawniają się w Brazylii. Większość dzieci żyjących na ulicach uciekła z domów, w których dochodziło do przemocy.

Regulacje prawne dotyczące zwalczania wykorzystywania seksualnego dzieci istnieją niemal we wszystkich krajach. W ostatnich latach wiele krajów, biorąc pod uwagę skalę zjawiska dziecięcej pornografii, zaostrzyło kary za to przestępstwo. Tak jest np. w Holandii, gdzie uczyniono to już w 1996 r., dotychczasowe zagrożenia w wysokości kilkumiesięczne kary pozbawienia wolności wzrosły do 4 lat.

W Niemczech niektóre przestępstwa dotyczące seksualnego wykorzystywania dzieci mają oddzielne jednostki redakcyjne, a karane jest również podżeganie i pomocnictwo do wyżej wymienionych przestępstw, w tym do pornografii z udziałem dzieci.

W Belgii natomiast każdy, kto pokazuje, sprzedaje, wynajmuje, rozpowszechnia lub importuje materiały wizualne z udziałem dzieci poniżej 16 lat, podlega karze więzienia i karze grzywny. Karane jest również rozpowszechnianie reklam usług seksualnych skierowanych do nieletnich lub dotyczące nieletnich.

Przytoczone przykłady regulacji prawnych wprowadzonych przez niektóre państwa potwierdzają, iż problem wykorzystywania seksualnego dzieci stał się bardzo doniosły. Wskazują również na to liczne konferencje i sympozja. Jednym z nich był II Światowy Kongres przeciw Seksualnemu Wykorzystywaniu Dzieci w Celach Handlowych, który odbył się w dniach 17 – 20 grudnia 2001 roku w Jokohamie 29. Pierwszy taki Kongres odbył się w 1996 roku w Sztokholmie. W Jokohamie skupiono się na problemach związanych z różnymi formami seksualnego wykorzystywania dzieci przede wszystkim w prostytucji i pornografii. Sygnalizowano, iż każdego roku ponad milion dzieci pada ofiarą tych przestępstw. Złożono postulat, aby ograniczyć swobodę podejmowania niektórych zajęć przez osoby skazane za przestępstwa seksualne wobec dzieci. Dzieciom – ofiarom należy natomiast zapewnić odpowiednie odszkodowania. Wiadomo jednak, iż to zadośćuczynienie nie może być odzwierciedleniem ogółu strat, zwłaszcza moralnych, jakich doznaje dziecko. Polskę na Kongresie reprezentował Rzecznik Praw Dziecka Paweł Jaros.

Przeciwdziałanie pornografii dziecięcej jest dużym wyzwaniem dla państw. W Polsce w listopadzie 1994 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wydała rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad rozpowszechniania przez radio i telewizję audycji i programów, które mogą zagrażać rozwojowi dzieci i młodzieży. Jednak okazuje się w praktyce, że dotychczasowe regulacje nie są zbyt skuteczne. Potrzebne bowiem są konsekwentne środki prewencyjne, aby efektywnie przeciwdziałać przestępstwu pornografii nieletnich.

W deklaracji końcowej II Światowego Kongresu przeciw Seksualnemu Wykorzystywaniu Dzieci w Celach Handlowych państwa zobowiązały się do przyznania priorytetu działaniom przeciwko dziecięcej pornografii i prostytucji, a także przydziału na ten cel odpowiednich środków, zmobilizowania elit politycznych i organizacji pozarządowych do wspólnych działań na rzecz przeciwdziałania dziecięcej pornografii i wreszcie stworzyć możliwość bezpiecznego schronienia dla dzieci uciekających przed wykorzystywaniem do pornografii i prostytucji.

27 Dane na podstawie: Dzieci w prostytucji i pornografii, jw. s. 8.

28 jw. str. 24.

29 Dane na podst.: P. Jaros: Zero tolerancji. Rozważania Rzecznika Praw Dziecka. „Rzeczpospolita”, „Prawo co dnia” z 21.01.2002 r.

Rodzaje stron procesowych i ich status prawny

5/5 - (6 votes)
Strona procesowa- w procesie karnym to osoba prawna lub fizyczna, na żądanie której wszczęto postępowanie karne, w imieniu której dochodzi się roszczeń majątkowych wynikających z przestępstwa będącego przedmiotem postępowania albo osoba fizyczna przeciwko której godnie z przepisem art. 299 § 1 kpk, stronami w postępowaniu przygotowawczym są pokrzywdzony i podejrzany.

Ponadto art. 299 § 3 kpk przewiduje, że w czynnościach sądowych dokonywanych w postępowaniu przygotowawczym prawa strony przysługują prokuratorowi, który zgodnie z art. 45 § 1 kpk jest oskarżycielem publicznym przed wszystkimi sądami. Wyjątkowo oskarżycielem publicznym może być inny organ państwowy z mocy przepisów szczególnych, określających zakres jego działania. W sprawach o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego ( gdzie stroną jest prokurator jako oskarżyciel publiczny) pokrzywdzony może działać jako strona w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Pokrzywdzony może, aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej, wytoczyć przeciw oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Ponadto stroną w postępowaniu prywatno-skargowym jest oskarżyciel prywatny.

Pokrzywdzony – osoba fizyczna lub prawna, której dobro zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Pokrzywdzonym może być także instytucja państwowa lub społeczna chociażby nie posiadała osobowości prawnej. Za pokrzywdzonego uważa się także zakład ubezpieczeń w zakresie jakim jest on zobowiązany do pokrycia szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu przez przestępstwo.

Podejrzany – osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienie postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Oskarżyciel posiłkowy – to pokrzywdzony, który w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego w I instancji złoży oświadczenie, że chce występować w tym charakterze.

Powód cywilny – to pokrzywdzony, który do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej wytoczył oskarżonemu powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych wynikających bezpośrednio z popełnienia przestępstwa. Oskarżyciel prywatny – to pokrzywdzony, który wnosi i popiera przed sadem akt oskarżenia w sprawach ściganych z oskarżenia prywatnego.

Podejrzany i pokrzywdzony jako strony w postępowaniu przygotowawczym mają prawo do:

  • korzystania z pomocy przedstawiciela (podejrzany z obrońcy, pokrzywdzony z pełnomocnika),
  • inicjatywy dowodowej,
  • uczestniczenia w czynnościach w postępowaniu przygotowawczym,
  • wnoszenia zażalenia w przypadkach przewidzianych w ustawie.

Przedstawiciele stron

Strony mogą działać w procesie same lub przez swoich przedstawicieli. Przedstawiciel to osoba, która działa w cudzym imieniu, na jej rzecz i ze skutkiem dla tej osoby. Przedstawiciel musi posiadać umocowanie prawne do działania. Takim tytułem prawnym może być; ustawa, decyzja organu procesowego (np. prezesa sądu), pełnomocnictwo osoby.

Przedstawicielami stron procesowych są:

  • przedstawiciel ustawowy,
  • obrońca,
  • pełnomocnik.

Przedstawiciel ustawowy

Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba małoletnia lub osoba ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo albo osoba nieporadna, w szczególności z uwagi na wiek lub stan zdrowia prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy (rodzice) lub osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje albo opiekun prawny wyznaczony przez sąd opiekuńczy.

Jeżeli pokrzywdzony jest nie jest osoba fizyczną czynności procesowe dokonuje organ uprawniony do działanie w jej imieniu, np. dyrektor przedsiębiorstwa. Przedstawiciel ustawowy może działać osobiście albo przez pełnomocnika i przysługuj ą mu wszystkie uprawnienia jakie posiada pokrzywdzony w procesie karnym.

Obrońca

Obrońca działa w interesie oskarżonego (podejrzanego). Obrońcą może być tylko adwokat lub w wyjątkowych sytuacjach aplikant adwokacki. Może on być wybrane przez oskarżonego lub wyznaczony z urzędu.

Obrońca z wyboru działa na podstawie upoważnienia. Procesowe znaczenie ma tylko upoważnienie udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne.

Obrońca z urzędu występuje wówczas, gdy:

  • obrona jest obligatoryjna (w przypadkach określonych w art.79-80 kpk), a oskarżony nie wybrał sobie obrońcy.
  • oskarżony żąda, aby wyznaczono mu obrońcę, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Obrońcę z urzędu wyznacza prezes sądu właściwego do rozpatrzenia sprawy.

Obrońca może przedsiębrać czynności procesowe tylko na korzyść oskarżonego.

Oskarżony może mieć jednocześnie nie więcej jak trzech obrońców.

Pełnomocnik

Pełnomocnik może być ustanowiony przez stronę inną niż oskarżony już w postępowaniu przygotowawczymi i występuje w procesie w imieniu strony.. Może być nim adwokat (aplikant adwokacki) lub radca prawny. Pełnomocnika może ustanowić osoba nie będąca stroną, jeżeli wymagają tego jej interesy w toczącym się postępowaniu. Nie można mieć więcej niż trzech pełnomocników, a pełnomocnictwo musi być udzielone na piśmie lub przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie.

Rodzaje pomocników procesowych.

Pomocnikiem procesowym jest osoba, która swoim działaniem ułatwia organowi procesowemu porozumienie się ze stronami procesowymi lub swoimi czynnościami powoduje utrwalenie przebiegu czynności procesowej. Możemy wyróżnić:

  • tłumacza,
  • protokolanta, stenografa,
  • mediatora

Organ procesowy powołuje tłumacza, jeżeli zachodzi potrzeba przesłuchania:

  • głuchego lub niemego, a nie wystarcza porozumienie się z nim za pomocą pisma,
  • osoby nie władającej językiem polskim,
  • zachodzi potrzeba przełożenia na język polski pisma sporządzonego w języku obcym lub odwrotnie, zapoznania oskarżonego z treścią przeprowadzonego dowodu.

Do utrwalenia przebiegu czynności procesowej może być powołany protokolant, stenograf jak i osoba obsługująca aparaturę utrwalająca obraz lub dźwięk.

Mediator występuje podczas mediacji, czyli negocjacjach między pokrzywdzonym a sprawcą przestępstwa, które mają doprowadzić do ugody stron. Jego zadaniem jest poprowadzenie fachowo mediacji pomiędzy stronami przy zachowaniu postawy neutralnej. Mediator sporządza sprawozdanie z przebiegu mediacji i przedstawia jej wyniki, które prokurator uwzględnia przy opracowywaniu wniosku do sądu.

Zakończenie pracy magisterskiej

5/5 - (5 votes)
Problem złego traktowania dzieci jest problemem społecznym – problemem nas wszystkich. W mojej pracy starałam się nakreślić rozmiar złego traktowania dzieci, jak również zakres ich ochrony przed wszelkimi formami złego traktowania. Skala tego zjawiska obejmuje nie tylko dzieci pozostające w skrajnie nędznych warunkach, pozbawione środków do życia, ale również te, które mają wydawałoby się normalny, pozornie kochający dom. Często ich osobiste dramaty życiowe rozgrywają się w zaciszu domowym. Są one bite zmuszane do wykonywania obowiązków dorosłych wykraczających poza ich możliwości. Ponad połowa rodziców uważa, że stosowanie kar fizycznych wobec dzieci jest czymś normalnym. Tymczasem starania o likwidację przemocy wobec dzieci doprowadziły do zniesienia stosowania kar fizycznych w takich krajach jak Norwegia, Finlandia, Austria, Włochy. W Polsce karanie fizyczne zostało zabronione w szkołach i innych instytucjach opiekuńczo – wychowawczych, nie jest natomiast zabronione rodzicom i opiekunom. Komitet Praw Dziecka cały czas postuluje o to, aby państwa, które podpisały Konwencje o Prawach Dziecka wprowadziły do swojego ustawodawstwa przepisy zabraniające stosowania takich środków wychowawczych. Trudno jest wyznaczyć granicę pomiędzy karceniem, jako elementem mającym służyć wychowaniu dziecka, a znęcaniem się nad dzieckiem. Zresztą warto również nadmienić, iż współcześni pedagodzy podważają skuteczność stosowania kar cielesnych jako metody wychowawczej.

Obecne przepisy prawa karnego nie chronią w wystarczający sposób dziecka przed złym traktowaniem ze strony dorosłych. Granice wymiaru kary są zbyt małe i nie pozwalają skutecznie odizolować ofiary od sprawcy. Potrzebne są w tym zakresie konkretne rozwiązania, które nie tylko będą represją wobec osoby, która dopuściła się czynu przestępnego, ale przede wszystkim będą opierać się o oddziaływaniu na sprawcę przestępstwa poprzez skuteczną terapię tak, aby w przyszłości nigdy nie doszło do skrzywdzenia dziecka w jakikolwiek sposób. Wymaga to niewątpliwie działań władz publicznych i niepublicznych zajmujących się problemem przemocy wobec najmłodszych. Temu też służą działania Rzecznika Praw Dziecka, który złożył wniosek do Prezydenta RP o podjecie inicjatywy ustawodawczej w zakresie stworzenia rozwiązania systemowego przeciwdziałania przemocy opartego o struktury lokalne. Jednak do tej pory nie przedsięwzięto żadnych działań w tym zakresie.

Obecnie istnieje również potrzeba konkretnych reakcji na wszelkie formy złego traktowania dzieci ze strony osób, które są świadkami takich sytuacji. Często jednak obserwuje się bezradność i strach tych, którzy najbardziej mogliby pomóc. Dlatego też dramaty dzieci trwają lata. Sytuacja wymaga stworzenia godnych warunków dla ofiar przemocy tak, aby dalszy ich rozwój fizyczny i emocjonalny nie był w żadnym zakresie zagrożony.

Potrzebna jest również większa promocja praw dziecka – praw zawartych w Konwencji o Prawach Dziecka i innych aktach o charakterze międzynarodowym. Społeczeństwo musi uświadomić sobie, że dziecko tak jak każdy człowiek ma swoje prawa a nie tylko obowiązki. Natomiast zakres ich realizacji zależy od stopnia rozwoju każdego dziecka. Problem nieprzestrzegania podstawowych praw dziecka ma najczęściej miejsce w rodzinach. To ona powinna stwarzać dziecku odpowiednie warunki dla jego rozwoju, a także być gwarantem realizacji jego praw. Szczególnym zadaniem rodziny jest zabezpieczenie, ochrona, a przede wszystkim realizacja praw dziecka, które wynikają z jego potrzeb. Zakres obowiązków rodziców wobec dzieci jest dużo szerszy, niż zapewnienie dziecku dachu nad głową. Rodzice powinni rozpoznawać potrzeby nie tylko biologiczne, ale również psychiczne dziecka w zależności od stopnia jego rozwoju.

Skala zjawiska wyzyskiwania dzieci pod względem seksualnym w Polsce ma zatrważające rozmiary. Większość przypadków nie jest ujawniona – istnieje tak zwana „biała plama” w statystyce policyjnej w tym zakresie. Niestety o przypadkach wykorzystywania dzieci do prostytucji i pornografii coraz częściej donosi prasa. Często dzieci są wykorzystywane przez najbliższych, przez ojca, dziadka, wujka, przyjaciela rodziny. W domu panuje niejednokrotnie tragiczna w skutkach zmowa milczenia. Tylko dzieci przeżywają swój dramat zdane na siebie. Potrzebny jest i w tym zakresie szereg rozwiązań prawnych, ale przede wszystkim należy uskutecznić cały system prewencyjny. Warto skorzystać ze wzorców zachodnich, zwłaszcza niemieckich, gdzie stworzono specjalny rejestr osób, które w przeszłości wykorzystywały nieletnich do celów seksualnych.

Trzeba stworzyć dzieciom warunki, w których mogły by znaleźć pomoc. Pozytywną rolę w tym zakresie pełni telefon zaufania „Niebieska Linia”. Osoby dzwoniące na podany numer mogą uzyskać fachową pomoc w danym problemie i konkretną interwencję. Jednak takich rozwiązań w naszym kraju jest niestety bardzo mało.

Podsumowując zakres prawno-karnej ochrony dziecka przed wszelkimi formami złego traktowania trzeba postawić pytanie jakie miejsce obecnie zajmuje ochrona dziecka w Polsce, czy osoby zajmujące się tworzeniem prawa w naszym kraju tworzą je z myślą o tych, którzy kiedyś będą dorosłymi ludźmi? Warto w tym miejscu jeszcze raz przytoczyć słowa, że dzieci są przyszłością społeczeństwa. Szkoda, że większość naszego społeczeństwa zapomina o tej niezwykłej prawdzie.