Wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie działań na rzecz pokrzywdzonego

5/5 - (13 votes)

Wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie działań na rzecz pokrzywdzonego.[1]

Podstawową zasadą, którą powinni kierować się prokuratorzy jest konstytucyjna zasada ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP).

Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 tekst jedn.), mając na względzie zalecenia zawarte w Decyzji ramowej Rady 2001/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym ( Dz. Urz. WE L 82 z 22. 03. 2001 r.) – polecam podejmowanie działań, które mają służyć realizacji art. 2 § 1 pkt 3 k.p.k., aby w postępowaniu „uwzględnione zostały prawnie chronione interesy pokrzywdzonego”. W tym celu stałą praktyką organów ścigania powinny być działania zapewniające pokrzywdzonym korzystanie z przysługujących im uprawnień procesowych oraz istniejących form wspierania finansowego, psychologicznego, terapeutycznego, socjalnego oraz każdego innego niezbędnego dla zapewnienia im ochrony i poczucia bezpieczeństwa osobistego.

W szczególności:

  1. przy przyjmowaniu zawiadomienia o przestępstwie oraz pierwszym przesłuchaniu pokrzywdzonego – niezależnie od pisemnego pouczenia o uprawnieniach – należy udzielać mu dodatkowych ustnych informacji, aby treść pouczenia była zrozumiała; a także uzupełniona o takie informacje, których pisemne pouczenie nie zawiera; stosowna adnotacja powinna się znaleźć, w miarę potrzeby, w aktach każdej sprawy;
  2. pokrzywdzony powinien mieć świadomość tego, że jest stroną postępowania przygotowawczego, w związku z czym może składać wnioski dowodowe, uczestniczyć w czynnościach procesowych; prokurator powinien poinformować pokrzywdzonego o tym, że jeśli chce aktywnie uczestniczyć także w postępowaniu sądowym powinien złożyć wniosek o woli działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego (powinien być dołączony do akt); prokurator powinien też wyjaśnić, na czym ta instytucja polega i jakie korzyści przynosi pokrzywdzonemu;
  3. pokrzywdzony powinien być przesłuchiwany tylko raz, a jedynie wówczas, gdy wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania – więcej razy; ograniczanie liczby przesłuchań pokrzywdzonych powinno w szczególności dotyczyć tych spośród nich, którzy zostali szczególnie drastycznie skrzywdzeni przestępstwem, zwłaszcza popełnionym z użyciem przemocy;
  4. prokurator powinien pouczyć pokrzywdzonego o możliwości ustanowienia pełnomocnika, zwłaszcza gdy ze względu na jego sytuację materialną nie jest on w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru (zawsze powinien pomóc w złożeniu i udokumentowaniu wniosku);
  5. pokrzywdzonego należy informować o istnieniu organizacji pozarządowych, od których może uzyskać wszechstronne wsparcie, zwłaszcza szybką pomoc finansową z Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw (wniosek na stronach internetowych Fundacji); prokuratorzy powinni dysponować listą instytucji działających na rzecz ofiar przestępstw na terenie jej właściwości oraz powinni ułatwiać pokrzywdzonemu nawiązanie kontaktu z takimi placówkami;
  6. w sprawach o przemoc w rodzinie do akt sprawy zawsze muszą być dołączone wszystkie Niebieskie Karty;
  7. prokurator powinien zawsze informować sąd rodzinny o dostrzeżonych przejawach nieprawidłowego funkcjonowania rodziny, a w szczególności o przejawach demoralizacji dziecka;
  8. należy ustalać wysokość szkody poniesionej przez pokrzywdzonego (art. 297 § 1 pkt 4 k.p.k) oraz zamieszczać w akcie oskarżenia dane na ten temat (art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.); pominięcie takich danych może być podstawą zwrotu akt sprawy w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego zarówno z powodu braków formalnych jak i w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego (art. 337 § 1 k.p.k. i art. 345 k.p.k.);
  9. prokurator powinien poinformować pokrzywdzonego o możliwości wniesienia powództwa cywilnego (art. 62 k.p.k.) albo o możliwości złożenia wniosku o orzeczenie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 k.k.); jeśli pokrzywdzony nie chce skorzystać z tych uprawnień, np. z obawy przed zemstą ze strony sprawcy lub jego rodziny, prokurator powinien rozważyć podjęcie takich działań na jego rzecz;
  10. należy pamiętać, że niektórzy pokrzywdzeni, jeśli doznali skutków opisanych w art. 156 § 1 lub 157 § 1 k.k., mogą ubiegać się o uzyskanie wsparcia finansowego od państwa na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1415 wraz z wzorem wniosku Dz. U. z 2005 r. Nr 177, poz. 1476); pokrzywdzeni ci powinni zostać poinformowani o tej możliwości, jak również otrzymać druk wniosku oraz uzyskać pomoc w jego wypełnieniu;
  11. w niektórych przypadkach możliwe jest skierowanie sprawy przez prokuratora (art. 23 a k.p.k.) do postępowania mediacyjnego (wykazy instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia mediacji znajdują się w sądach okręgowych); pozwala ono na neutralne i ugodowe rozwiązanie sytuacji związanej z przestępstwem i może prowadzić do satysfakcjonującego dla pokrzywdzonego i sprawcy załatwienia sprawy; do mediacji nie mogą być jednak kierowane sprawy, w których istnieje obawa, że strona wyrazi zgodę na mediację jedynie ze strachu przed sprawcą, jak zwłaszcza ofiary przemocy w rodzinie i ofiary przestępstw z wykorzystaniem stosunku zależności;
  12. nie wolno lekceważyć informacji o zagrożeniu pokrzywdzonego i jego najbliższych ze strony sprawcy lub jego otoczenia, a jeśli występuje prawdopodobieństwo realizacji gróźb, należy zapewnić pokrzywdzonemu odpowiednie środki ochrony; w przypadku stosowania wobec sprawcy dozoru policji możliwe jest połączenie dozoru z zakazem zbliżania się do pokrzywdzonego i miejsca jego pobytu, kontaktowania się z pokrzywdzonym, a w razie potrzeby z nakazem opuszczenia pomieszczeń zajmowanych wspólnie z pokrzywdzonym, nawet jeśli są one własnością sprawcy; podstawą jest art. 275 § 2 k.p.k. w zw. z art. 2 § 1 pkt 3 k.p.k.; w swoim żądaniu co do kary prokurator powinien także wnioskować orzeczenie tego rodzaju nakazów i zakazów;
  13. w razie wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa pokrzywdzonego lub jego najbliższych należy rozważyć wdrożenie procedur chroniących dane osobowe (art. 191 § 3 i art. 184 § 1 k.p.k.);
  14. należy czuwać nad tym, aby zarówno w trakcie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego pokrzywdzony nie był narażany na konieczność udzielania odpowiedzi na pytania nie związane z istotą sprawy, a naruszające jego godność, np. dotyczące szczegółów życia intymnego;
  15. do akt podręcznych powinny być dołączone notatki służbowe osoby prowadzącej postępowanie dotyczące działań podjętych na rzecz pokrzywdzonego.

Przestrzeganie powyższych reguł dotyczy także postępowań prowadzonych przez funkcjonariuszy Policji nadzorowanych przez prokuratora.

Realizacja powyższych wytycznych będzie przedmiotem działań o charakterze kontrolnym od 15 marca 2009 r.

Powyższe wytyczne zostały podpisane przez Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego – Pana Andrzeja Czumę w dniu 20 lutego 2009 roku w Warszawie.

[1] PR I 800-4/09

Przestępstwo niealimentacji z art. 209 k.k.

5/5 - (4 votes)

Spośród potrzeb, które zabezpieczają prawidłowy rozwój dziecka należy bez wątpienia wymienić potrzeby materialne, których gwarantem jest między innymi prawo karne. Obowiązek dostarczania dziecku środków utrzymania gwarantowany jest też przez Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (między innymi art. 128 i dalej) [77] i zobowiązani są do tego rodzice. W wypadku nie spełnienia obowiązku alimentacyjnego względem dziecka a stwierdzonego wyrokiem sądu możliwa jest jego przymusowa realizacja [78].

Przestępstwo to zawarte jest w przepisie art. 209 k.k., który brzmi: „§ 1 Kto uporczywi uchyla się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy lub z orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez niełożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Przestępstwo niealimentacji polega na uporczywym uchylaniu się od wykonywania ciążącego na sprawcy obowiązku łożenia na utrzymanie osoby najbliższej. Według Sądu Najwyższego znamię uporczywości jest znamieniem podmiotowo – przedmiotowym oznaczającym, iż musi wystąpić wielokrotność zaniechań na przestrzeni pewnego czasu [79], ponadto wyraża ono psychiczne nastawienie sprawcy, który nie chce spełnić nałożonego na niego lub wynikającego z prawa obowiązku alimentacyjnego, pomimo iż ma taką możliwość. Tak więc według Sądu Najwyższego uporczywość uchylania się od obowiązku alimentacyjnego musi zawierać w sobie dwa elementy. A mianowicie: element nieustępliwości, („próbie postawienia na swoim”) – jest to element subiektywny, oraz element obiektywny w postaci czasowego zakresu takiego stanu – musi on trwać przez dłuższy czas. Znamię czasownikowe „uchyla się” ma charakter umyślny, może być popełnione jedynie z zamiarem bezpośrednim, na co wskazuje termin „uporczywie.” [80]

Przestępstwo niealimentacji jest przestępstwem materialnym. Jego skutkiem jest narażenie uprawnionego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych osoby najbliższej lub innej osoby. Osobą najbliższą na mocy art. 115 § 11 jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, ponadto osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Krąg osób podlegających uprawnieniu alimentacyjnemu jest szerszy niż zakres przepisu art. 115 § 11. Bowiem poza osobami uprawnionymi do alimentacji z mocy ustawy są także te, w stosunku do których prawo do alimentacji stwierdzono prawnym wyrokiem sądu.

Zaspokojenie podstawowych potrzeb oznacza nie tylko dostarczenie środków, które są konieczne do utrzymania, ale również do uzyskania wykształcenia niezbędnego w danym zakresie czy korzystania z dóbr kulturalnych szczególnie ważnych dla rozwoju psychicznego i emocjonalnego dziecka [81]. „Zaspokojenie takich potrzeb wyższego rzędu, zwłaszcza w odniesieniu do dziecka, jest w rozwiniętym społeczeństwie istotnym elementem procesu wychowawczego rozumianego jako kształtowanie osobowości, charakteru i postawy obywatelskiej, oraz przygotowaniu do samodzielnego życia.”82

W rodzinach, w których najczęściej ojciec obarczony jest obowiązkiem alimentacyjnym nastąpił już przynajmniej częściowy rozpad pożycia małżeńskiego. Są to rodziny, w których dzieci nie mogą liczyć na całkowitą pomoc i wsparcie, „ich warunki nie są prawidłowe, takie, jakie obserwuje się w pełnej, dobrze funkcjonującej rodzinie, gdzie istnieje więź rodzinna i serdeczna atmosfera.”[83] Warunki w tych rodzinach zawsze w jakimś stopniu wpływają niekorzystnie na dzieci. W większości tych wypadków dzieci wychowują się pod opieką matki, ale także niekiedy babci lub innych krewnych [84]. Nie może to pozostać bez wpływu na ich rozwój emocjonalny. Nie mają one prawidłowego wzorca rodziny, w związku z tym trudno jest im budować zdrowe emocjonalnie relacje w swojej rodzinie.

Co roku liczba skazań za niealimentację wynosi kilkanaście tysięcy i niestety stale rośnie.

Niealimentacja § 1
1998 7560
1999 28487
2000 29967
2001 28264

Dane w tabeli na podst. badań przeprowadzonych przez Komendę Główną Policji udostępnione w Internecie na stronie kgp.gov.pl

Z podanych wyżej danych wynika, że przestępstwo niealimentacji stanowi jedno z najczęściej popełnianych typów przestępstw.

77 Dz. U. z 1964 nr 52 poz. 532.

78 Regulują to przepisy Kodeksu postępowania cywilnego od art.1081 – 1088. Dz. U. nr 3 poz. 635.

79 Por. A. Tobis: Główne przestępstwa przeciwko rodzinie jw. s. 56 i 57.

80 Por. A. Ratajczak: Przestępstwa przeciwko rodzinie…, jw. s. 196 i 197.

81 Uchwała Pełnego Składu Sądu Najwyższego z 09.06.1976 r., VI KZP 13/75 tamże teza 10.

82 jw.

[83] H. Kołakowska – Przełomiec: Przestępstwa niealimentacji. Studium kryminologiczne, Wrocław 1989 s. 35.

[84] jw. s. 37.

Zjawisko handlu dziećmi i dziecięcej prostytucji

5/5 - (3 votes)

Uregulowanie dotyczące handlu dziećmi, nielegalnej adopcji zawarte jest w art. 253 § 1 i 2 k.k. Przepis ten jest nowy został wprowadzony do k.k. dopiero w 1997 roku. W dawnym Kodeksie karnym przepis ten był umieszczony w przepisach wprowadzających30. Powstał on jako wykonanie międzynarodowych zobowiązań Polski wynikających z umów międzynarodowych odnoszących się do tzw. handlu żywym towarem. Polska ratyfikowała dwie takie ustawy w latach 1904 i 1910, a następnie umowę z 1921 roku „O zwalczaniu handlu kobietami albo dziećmi”31. W 1950 r. powstała Konwencja, która ujednoliciła wszystkie poprzednie: „O zwalczaniu handlu ludźmi i eksploatacji prostytucji”32.

We wszystkich tych aktach handel ludźmi rozumiano jako wywożenie za granicę osób dorosłych lub dzieci w celu uprawiania prostytucji. Ten proceder regulował w art. 211 też kodeks z 1932 r. Brzmiał on: „Kto wywozi z kraju inną osobę w celu przeznaczenia jej do uprawiania zawodowego nierządu, podlega karze więzienia do lat 10 i grzywny”. Artykuł 212 z kolei przewidywał karę od 3 do 15 lat, jeżeli czyn taki został popełniony względem osoby poniżej 21 roku życia.

Obecnie przepis dotyczący handlu ludźmi – bez ograniczenia wieku, a więc także i dziećmi, jak też nielegalnej adopcji brzmi: „Kto uprawia handel ludźmi nawet za ich zgodą podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3”. § 2: „Kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej zajmuje się organizowaniem adopcji wbrew przepisom ustawy podlega karze od 3 miesięcy do lat 5”. Odpowiedzialności podlega handel ludźmi, a więc i dziećmi – obecnie ten proceder jest coraz bardziej powszechny.

Handel ludźmi musi być procederem powtarzalnym dotyczącym co najmniej dwóch osób, muszą to być także transakcje kupna – sprzedaży za uzgodnioną ceną. Tak uznał Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z 11 stycznia 1995 r., stwierdził on, iż sprawca traktuje dziecko bezpodmiotowo jako towar. Jest to przestępstwo powszechne – sprawcą może być każdy. Zdaniem niektórych naukowców w związku z interpretacją art. 253 § 1 k.k. istnieje wiele wątpliwości, gdyż ma on zbyt ogólny charakter33.

Handel dziećmi uregulowany jest w krajach Europy Zachodniej wysoką sankcją karną. Jest to odpowiedź na liczne przypadki handlu dziećmi. W Niemczech handel dziećmi dla celów prostytucji podlega karze więzienia do lat 5 lub karze grzywny w wysokości proporcjonalnej do wagi popełnionego przestępstwa. Poza tym prowadzi się tam nieustanny monitoring zjawiska handlu dziećmi, a przepisy ustawy o adopcji stanowią, że na terenie Niemiec mogą zajmować się tym tylko upoważnione do tego agencje. Podobnie jest w Belgii, która również w 1996 r. zaproponowała podjęcie wspólnych działań w ramach Trzeciego Filaru Unii Europejskiej w sprawie handlu dziećmi34.

Przepis art. 253 § 2 k.k. penalizuje przestępstwo organizowania adopcji dzieci wbrew przepisom ustawy. Przez organizowanie adopcji rozumie ustawodawca działalność polegającą na wyszukiwaniu dzieci do adopcji i przyszłych rodziców wraz z doprowadzeniem do wyrażenia zgody przez rodziców biologicznych, uzyskaniem opinii instytucji i orzeczenia sądu35. Przepis art. 253 § 2 k.k. odsyła do ustawy regulującej tryb organizowania adopcji. Działanie wbrew przepisom ustawy może polegać na naruszeniu norm np. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przestępstwo ma charakter kierunkowy. Sprawca działa w konkretnym celu, a mianowicie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Powoduje to sytuację, w której sprawcy nie grozi odpowiedzialność karna za zorganizowanie adopcji nieodpowiadającej wymogom ustawy, jeśli tylko nie czynił tego w celu osiągnięcia korzyści, np. w zamian za jakąś przysługę z drugiej strony. Przestępstwo ma charakter umyślny. Dobrem chronionym jest dobro adoptowanych dzieci. Nielegalna adopcja jest szczególną odmianą handlu dziećmi „i nie przestaje być przestępstwem nawet wtedy, gdy dana adopcja spełnia jednocześnie warunek zgodności z dobrem przysposobionego dziecka.”36

Nielegalne organizowanie adopcji różni się od handlu ludźmi tym, że dalszy los dziecka w pierwszym przypadku jest z góry znany i określony. Jednak w obu sytuacjach dziecko traktowane jest jak towar. Przy handlu dziećmi przeznaczenie dziecka jest nieokreślone, a rzeczywistość wskazuje na to, że jest to najczęściej uprawianie prostytucji.

Rada Europy wydała Rekomendacje w sprawie seksualnego wykorzystywania dzieci do pornografii i prostytucji oraz handlu dziećmi i młodocianymi, w której zaleciła państwom kontrolowanie agencji artystycznych, matrymonialnych i adopcyjnych w celu zapobiegania wykorzystywaniu seksualnemu dzieci, jak też organizowanie środków ochrony i pomocy dla ofiar przemocy. Rekomendacja ta jest kontynuacją szeregu aktów prawnych dotyczących handlu dziećmi wydanych przez organy europejskie.

Są to między innymi:

  • wydana w 1987 r. Rekomendacja Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy w sprawie handlu i innych form eksploatacji dzieci,
  • Rezolucja nr 3 w sprawie seksualnego wykorzystywania, pornografii i prostytucji oraz handlu dziećmi i młodocianymi wydana na 16 Konferencji europejskich ministrów sprawiedliwości w Lizbonie w 1988 r.,
  • Rekomendacja w sprawie przemocy w rodzinie wydana w 1985 roku.

Przy omawianiu przestępstwa handlu dziećmi nie można też pominąć zjawiska dziecięcej prostytucji. Proceder stręczycielstwa, kuplerstwa czy sutenerstwa względem małoletniego rozpowszechnia się. Na podstawie statystyki sporządzonej przez Wydział Prasowy Komendy Głównej Policji liczba przestępstw stwierdzonych z art. 204 § 3 k.k. wciąż rośnie. W 2000 roku odnotowano 30 takich przestępstw, w 2001 już 43. Podejrzanych o przestępstwo z art. 204 § 3 k.k. w 2000 roku było 16 osób, rok później już 20.

Przepis art. 204 § 3 k.k. nie podaje granicy wieku osoby małoletniej, a więc przyjmuje się, iż małoletnim jest osoba, która nie ukończyła 18 lat i nie zawarła związku małżeńskiego przed ukończeniem tego wieku. Przestępstwo to ma charakter umyślny. Sprawca musi wiedzieć o wieku ofiary przestępstwa lub przynajmniej godzić się na fakt, że osoba ta jest małoletnia.

Proceder wykorzystywania dzieci dla prostytucji zakrojony jest na światową skalę. Dzieci zmusza się do uprawiania prostytucji przede wszystkim w domach publicznych. W biedniejszych krajach przyczyną seksualnego wykorzystywania dzieci jest ubóstwo, natomiast w krajach bogatych ekspansja konsumpcjonizmu i upadku podstawowych wartości moralnych. Raport ECPAT (End Child Prostitution, Child Pornography and Trafficking of Children for Sexual Purposes) – organizacji, która zajmuje się zapobieganiu seksualnemu wykorzystywaniu dzieci na świecie informuje, że corocznie w krajach Ameryki Łacińskiej i Azji aresztowanych jest około 240 osób trudniących się procederem zmuszania dzieci do prostytucji. Są to obywatele krajów europejskich takich jak: Niemiec, Wielkiej Brytanii, Austrii. Wśród tych osób nie brakuje też obywateli Stanów Zjednoczonych37.

Raport podaje również, że na ulicy żyje obecnie około 2 tysięcy małoletnich. W krajach tzw. „byłego bloku wschodniego” wzrasta liczba młodych dziewcząt, które skuszone propozycją łatwego życia wyjeżdżają na Zachód Europy, a tam zmuszane są do uprawiania prostytucji. W Estonii prostytuują się nawet dziesięcioletnie dziewczęta, na Litwie i Łotwie 10 tysięcy dzieci żyje na ulicach. Te dane mówią same za siebie. Nasuwa się pytanie: co robić, aby sytuacja dzieci wykorzystywanych seksualnie się zmieniła? Z pewnością potrzebny do tego celu jest konkretny system zapobiegania temu zjawisku, ale również pomoc dzieciom, które są ofiarami wykorzystywania oraz będących na skraju nędzy, odrzuconymi przez społeczeństwo, uzależnionymi.

30 Art. IX § 1 przepisów wprowadzających brzmiał: „Kto dostarcza, zwabia lub uprowadza w celu uprawiania nierządu inna osobę nawet za jej zgodą podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3. § 2: Tej samej karze podlega, kto handel kobietami, nawet za ich zgodą, albo dziećmi.”

31 Dz. U. z 1925 nr 125 poz. 893.

32 Dz. U. z 1952 nr 41 poz. 278. W myśl art. 1 i 2 tej Konwencji strony zobowiązały się: „ukarać każdego, kto dla zaspokojenia namiętności innej osoby: 1) dostarcza, zwabia lub uprowadza w celach prostytucji inną osobę, nawet za jej zgodą, 2) eksploatuje prostytucję innej osoby, nawet za jej zgodą.” Cytat za: J. Wojciechowski: Kodeks karny. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. 1 s. 447.

33 Tak twierdzi między innymi O. Górniok [w:] Kodeks karny. Komentarz t. III, Gdańsk 1999, str. 206.

34 Dzieci w prostytucji i pornografii, jw. s. 25, 32 i 37.

35 L. Gardocki: Prawo karne, wyd.3, Warszawa 1998, s. 284.

36 V. Konarska – Wrzosek: Ochrona dzieci…, jw. s. 140.

37 J. Kurzęba: Młodzież pogranicza – „Świnki”, czyli o prostytucji nieletnich, Warszawa 2002, s. 181 – 182.

Kontrola prawidłowości stosowania taryf dla ciepła

5/5 - (10 votes)

W zakresie badania prawidłowości stosowania taryf dla ciepła podjęto 367 kontroli (64% wszystkich kontroli URE), w tym 280 dokonano w ramach kontroli interwencyjnych. W wyniku przeprowadzonych kontroli, w działalności 37 przedsiębiorstw stwierdzono nieprawidłowości, polegające na stosowaniu cen i stawek opłat niezgodnie z zatwierdzoną taryfą, stosowaniu taryf z pominięciem przedstawienia ich do zatwierdzenia przez Prezesa URE, stosowaniu cen wyższych niż zatwierdzone oraz błędnym określeniu ceny w fakturach. W 5 przypadkach skierowano do przedsiębiorstwa energetycznego wystąpienie pokontrolne, wymierzono 31 kar pieniężnych.

W okresie objętym kontrolą energetyki cieplnej wystąpiły niekorzystne zjawiska, takie jak spadek produkcji własnej (ok. 11,6%) i sprzedaży ciepła (ok. 15%) oraz spadek zatrudnienia (o ponad 1000 miejsc pracy, tj. 21 %), towarzyszyły. Do najpoważniejszych nieprawidłowości stwierdzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli należały nierzetelne działania przedsiębiorstw ciepłowniczych przy ustalaniu i zatwierdzaniu taryf, zawyżanie zaliczek od odbiorców ciepła oraz nieprawidłowości w spełnianiu najważniejszych warunków działalności koncesjonowanej. W sumie świadczy to o niedostatecznej aktywności kontrolnej ze strony URE. Kolejnym niekorzystnym zjawiskiem jest brak projektów założeń planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwo gazowe w prawie połowie kontrolowanych miast i gmin.

W opinii Najwyższej Izby Kontroli Urząd Regulacji Energetyki uregulował proces wydawania koncesji przedsiębiorstwom energetycznym prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przesyłania, dystrybucji i obrotu ciepłem. Decyzjami Prezesa URE wprowadzono procedury przygotowania decyzji koncesyjnej określające m.in. metodologię i zakres analiz wymaganych od przedsiębiorstw energetycznych, w tym metody badania kondycji finansowej przedsiębiorstw i ich możliwości technicznych, zapewniających prawidłowe spełnienie warunków koncesji.

Prezes URE udzielił dyrektorom oddziałów URE oraz dyrektorowi Departamentu Koncesyjnego uprawnień do prowadzenia w jego imieniu postępowań administracyjnych w sprawie udzielenia koncesji lub promesy, odmowy udzielenia koncesji, zmiany, cofnięcia lub stwierdzenia wygaśnięcia koncesja na wytwarzanie, przesyłanie i dystrybucję oraz obrót ciepłem, z wyjątkiem wydawania decyzji administracyjnych.