Tryby ścigania przestępstw

5/5 - (5 votes)

Tryb ścigania z oskarżenia publicznego czyli z urzędu: 9 kpk stanowi, żo organy procesowe prowadzą postępowanie i dokonują czynności z urzędu, chyba, że ustawa uzależnia je od wniosku określonej osoby, instytucji lub organu albo od zezwolenia władzy. O tym, że przestępstwa są ścigane z urzędu mówi także art. 10 kpk, określając obowiązek organu powołanego do ścigania przestępstw do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, oskarżyciela publicznego zaś obliguje do wniesienia i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu.

W ramach wskazanego trybu ścigana jest większość przestępstw, co tłumaczy przyjętą w prawie polskim koncepcję legislacyjną, według której ustawa nie wylicza w żadnym przepisie wszystkich przestępstw ściganych z urzędu, nie wskazuje też w kodeksie, że dane przestępstwo jest w tym trybie ścigane. Żaden przepis nie mówi wprost, które przestępstwo jest ścigane z urzędu .Ustalamy to na podstawie norm prawa karnego materialnego, posługując się rozumowaniem a contrario, zawsze bowiem gdy przestępstwo ścigane jest w innym trybie ustawa wskazuje to wyraźnie. Gdy ustawa zachowuje w tym względzie „milczenie” – czyn ścigany jest właśnie z urzędu.

Tryb ścigania na wniosek (czyli z urzędu, ale po złożeniu wniosku przez osobę uprawnioną) W tym przypadku w prawie karnym materialnym zawsze wyraźnie wskazuje się ten odbiegający od reguły sposób ścigania (np. art. 190 § 2 kk). Przestępstwa wnioskowe dzieli się na bezwzględnie i względnie wnioskowe. Do pierwszych należą te, które ścigane są wyłącznie w tym trybie. Względnie natomiast wnioskowe to takie przestępstwa, które tylko w przypadku wystąpienia określonej przez ustawę okoliczności objęte są tym trybem, jeśli okoliczność nie występuje ściganie następuje z urzędu np. przestępstwo określone w art. 278 k.k. Art. 12 kpk stanowi, że w sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu.

W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku (przepisu tego nie stosuje się do osób najbliższych osoby składającej wniosek). Wniosek o ściganie może być cofnięty: w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora w sądowym za zgodą sądu do rozpoczęcia przewodu na pierwszej rozprawie głównej. Wniosku nie można cofnąć w przypadku gdy chodzi o przestępstwo określone w art. 197 kk (zgwałcenie).

Po cofnięciu wniosku o ściganie, jego ponowne złożenie jest niemożliwe. Pamiętać należy, iż do chwili uzyskania wniosku od którego ustawa uzależnia ściganie organy procesowe dokonują tylko czynności nie cierpiących zwłoki. Wniosek o ściganie wymaga spisania protokółu podobnie jak czynność jego cofnięcia. Wniosek o ściganie może złożyć osoba pełnoletnia tj która ukończyła w chwili czynności ukończyła 18 lat. Wyjątkiem jest kobieta, która po ukończeniu 16 lat wyszła za mąż. W pozostałych przypadkach działają przedstawiciele ustawowi, opiekunowie i osoby pod których faktycznym władztwem pokrzywdzony pozostaje.

Tryb ścigania z oskarżenia prywatnego: przestępstwa nim objęte nie są ścigane przez oskarżyciela publicznego lecz przez pokrzywdzonego wykonującego własne prawa procesowe polegające na wnoszeniu i popieraniu aktu oskarżenia, aż do okresu upływu przedawnienia ścigania. Oskarżyciel prywatny może odstąpić od oskarżenia, może pojednać się ze sprawcą powodując przez to umorzenie postępowania.

Przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego mogą być ścigane z oskarżenia publicznego – zgodnie z dyspozycją art. 60 kpk poprzez wszczęcie postępowania przez prokuratora lub wstąpienie przez niego do postępowania już wszczętego, jeżeli wymaga tego interes społeczny. Poza opisanym przypadkiem oskarżycielem prywatnym może być osoba fizyczna lub prawna, która jest pokrzywdzonym przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego. Prawa pokrzywdzonego w razie jego śmierci mogą być wykonywane przez osoby wskazane w art. 61 kpk. Zgodnie z art. 487 kpk wszczęcie postępowania następuje poprzez wniesienie skargi – aktu oskarżenia do sądu. Ustawa przewiduje również drogę za pośrednictwem Policji – art 488 kpk.

Problem poszanowania praw dziecka na tle praktyki

5/5 - (10 votes)

Przebadałam repertoria sądowe z lat 1999-2001, skupiając się wyłącznie na sprawach dotyczących przestępstw przeciwko dzieciom. Analizowałam około 50 przypadków niealimentacji, badając zarówno sprawców, jak i wymiar kary. Większość spraw dotyczyła zaniedbywania obowiązków alimentacyjnych wobec małoletnich dzieci, a uprawnioną do alimentów osobą była zazwyczaj matka. Zaledwie w trzech przypadkach sprawcami były kobiety. Wynika to z faktu, że przy orzekaniu rozwodów sąd najczęściej przyznaje władzę rodzicielską matkom, które zwykle sprawują opiekę nad dziećmi. W przypadkach, gdzie sprawcami były kobiety, w dwóch opiekę nad dziećmi sprawowały babcie, a w jednym ojciec.

Przeciętny wiek sprawców przestępstw to 26-40 lat. Z kolei w 30 przypadkach, które przeanalizowałam szczegółowo, ofiarami były dzieci w wieku od 8 do 16 lat (19 przypadków) oraz poniżej 8 lat (11 przypadków). Dwie z ofiar były niepełnosprawne. Najczęściej przestępstwa niealimentacji popełniają osoby nadużywające alkoholu, niepracujące, zwykle niebędące w związku małżeńskim. Najczęstsze usprawiedliwienie to brak pieniędzy, brak źródła dochodu oraz obowiązek utrzymywania nowej rodziny. Tylko pięć osób tłumaczyło się faktem założenia nowej rodziny i wynikającymi z tego obowiązkami jako przyczyną niezaspokojenia obowiązku alimentacyjnego.

Wymiar kary za przestępstwa niealimentacji jest bardzo zróżnicowany, od 4 miesięcy do 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W sześciu przypadkach orzeczono karę pozbawienia wolności, najczęściej w zawieszeniu na 2 lub 3 lata, obok której sąd wymierzał obowiązkową pracę na cele społeczne w wymiarze 20-30 godzin w miesiącu oraz nakładał obowiązek systematycznego łożenia na dziecko. W niektórych przypadkach orzeczono nakazy karne, a kary kształtowały się od 6 do 8 miesięcy ograniczenia wolności. Zdarzało się, że sprawcy, ze względu na nadużywanie alkoholu, zobowiązywali się do powstrzymywania się od picia lub do poddania się kuracji.

Drugim przestępstwem, którego ofiarą najczęściej były dzieci, jest przestępstwo z art. 207 k.k. – znęcanie się. W 33 przebadanych przeze mnie przypadkach, oprócz dzieci, ofiarą często były także matki. Nie zanotowałam przypadków, w których sprawcą przestępstwa byłaby kobieta. Przeważnie znęcanie się trwało przez jakiś czas, często interweniowała policja w domu ofiar. Podobnie jak w przypadku przestępstw niealimentacji, wiek ofiar kształtował się w granicach 8-16 lat, ale były także przypadki znęcania się nad młodszymi dziećmi, w tym 4 przypadki, gdzie ojcowie znęcali się nad pięcio- i sześcioletnimi dziećmi. Jednak rozciągłość w czasie trwania przestępstwa sugeruje, że znęcanie się mogło mieć miejsce także przed ukończeniem przez ofiary dolnej granicy wiekowej.

Metody stosowane przez sprawców wskazują na ich niezwykłą brutalność. Najczęściej używano rąk, pasa, kabli, stołka lub tłuczono butelkami na ciele ofiar. Jest to tylko kilka przykładów, gdyż metody znęcania były różnorodne. Przestępstwa miały miejsce zazwyczaj w domach, najczęściej spowodowane przez pijanego ojca, który znęcał się również nad swoją żoną.

Wymiar kary za przestępstwa związane ze znęcaniem był bardzo zróżnicowany. Przeważnie orzeczono karę pozbawienia wolności w granicach od 6 miesięcy do 2 lat (3 przypadki). W niektórych przypadkach kara pozbawienia wolności była zawieszona na 2 lub 3 lata (w 2 przypadkach zawieszenie na 4 lata). W pięciu sytuacjach zarządzono dozór kuratora, a w 3 przypadkach orzeczono karę łączną za przestępstwo z art. 157 § 2 k.k. (naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni) oraz z art. 209 k.k. (1 przypadek).

Na podstawie analizy repertoriów sądowych z lat 1999-2002 zauważono, że przestępstw przeciwko dzieciom jest stosunkowo mało. W badaniach skupiono się na sprawach z art. 200 § 1 k.k. (seksualne wykorzystywanie dzieci), które stanowiły większość przypadków. W 1999 roku było 6 takich przypadków, w 2000 i 2001 roku po 4 przypadki, a w 2002 roku tylko 3. Ofiarami były głównie dziewczynki w wieku od 6 do 13 lat. Wymiar kary różnił się w zależności od przypadku, od 1,5 roku do 8 lat pozbawienia wolności, a w jednym przypadku orzeczono karę łączną 5 lat pozbawienia wolności. W 3 przypadkach sąd orzekł karę pozbawienia wolności w zawieszeniu na 4 lub 5 lat.

Analiza repertoriów nie wykazała innych przestępstw przeciwko dzieciom, takich jak art. 208 k.k. (doprowadzenie dziecka do poddania się czynności seksualnej), art. 201 k.k. (pobudzanie do nierządu) czy art. 210 k.k. i 211 k.k. (prowadzenie i udział w prostytucji). Sędziowie z sądu rejonowego w Radomiu zauważyli, że przypadki przestępstw przeciwko dzieciom są stosunkowo rzadkie, poza przestępstwem niealimentacji, które jest często popełniane. W badaniach zauważono, że problem złego traktowania dzieci istnieje, chociaż nie jest on bardzo częsty.

W badaniach stwierdzono, że przeważnie ofiarą przestępstw przeciwko dzieciom są dzieci w wieku od 6 do 16 lat, a najmłodsze z nich są najczęściej wykorzystywane seksualnie. Zarówno dziewczynki, jak i chłopcy padają ofiarą przestępstw seksualnych, z wyjątkiem jednego przypadku, gdzie ofiarą był chłopiec. W przypadku przestępstwa niealimentacji i znęcania się, ofiarą mogą być również matki. Przestępstwa trwają przez dłuższy czas i powtarzają się z różną częstotliwością.

Wymiar kary w tych przypadkach zależy od wielkości przestępstwa i postawy oskarżonego. Najczęściej kary wymierzane przez sąd to pozbawienie wolności, zarówno bezwzględnie jak i w zawieszeniu na kilka lat. W niektórych przypadkach sąd wymierzał wyroki łączne za przestępstwa niealimentacji i znęcania się.

Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że statystyki sądowe nie odzwierciedlają w pełni zjawiska złego traktowania dzieci, ponieważ wiele przypadków pozostaje nie wykrytych. Dzieci są często zastraszane, szantażowane czy też przestępstwem, co zmusza je do milczenia. Faktem jednak jest, iż „dzieci do czwartego roku życia są najczęstszymi pacjentami szpitali z powodu przemocy”[1].

Ten fakt mówi sam za siebie.

[1] A. Kwak, A. Mościskier: Rzeczywistość praw dziecka w rodzinie, Warszawa 2002, str. 65.

Wymóg uzyskania pozwolenia administracyjnego

5/5 - (7 votes)

Zakończenie pracy magisterskiej

Wymóg uzyskania pozwolenia administracyjnego jest przejawem ograniczenia podstawowych praw i swobód jednostki, ale wydane pozwolenie przywraca jej tę swobodę chociaż tylko w zakresie ustalonym w pozwoleniu. Koncesje nadają szczególną pozycję podmiotowi który ją uzyskał, ponieważ wraz z koncesją uzyskuje on obowiązek i możliwość prowadzenia działalności na rzecz ogółu mieszkańców i jednostek organizacyjnych, będących zadaniami lub uprawnieniami państwa lub samorządu terytorialnego w obszarach przede wszystkim zmonopolizowanych przez państwo. Jest to też działanie prawne, z pomocą którego państwo realizuje trzy podstawowe funkcje: regulacyjną, nadzorczą i sterującą. Administracja publiczna na podstawie upoważnienia ustawowego może w postępowaniu zmierzającym do wydania pozwolenia regulować sytuację podmiotu; szybciej i sprawniej dostosowywać się do zmieniających się, indywidualnych okoliczności.

Wymóg pozyskania koncesji daje możliwość działań nadzorczych państwu, ponieważ zainteresowany uzyskaniem pozwolenia podmiot sam poddaje swoje zamiary badaniom i ocenom, jest także zmuszony di gromadzenia i przedkładania organom administracji informacji o zamierzonym działaniu.

Koncesja może być wykorzystywana jako instrument służący do wprowadzania polityki gospodarczej lub społecznej państwa zawartej w różnego rodzaju planach i programach, które mają zapewnić uporządkowane procesy gospodarcze. Może być także wykorzystana w przypadkach konieczności ograniczenia określonych przedsięwzięć.

W świetle powyższego, generalna ocena instrumentu pozwolenia administracyjnego (koncesji) wypada pozytywnie.

Podstawowym aktem ustalającym reżim prawny koncesjonowania w Polsce po 1 stycznia 2001 r. jest Prawo działalności gospodarczej. Nie ulega wątpliwości, iż jednym z celów ustawy jest, obok ograniczenia zakresu koncesjonowanej działalności, ujednolicenie zasad koncesjonowania. Zamiarem ustawodawcy jest wprowadzenie w dziedzinach, w których konieczne jest utrzymanie koncesji, tych samych reguł prawnych co do przesłanek udzielenia (cofnięcia, zmiany) jak i trybu (procedur) koncesjonowania. W tym celu w ustawie zawarte zostały:

  • dość obszerne regulacje prawne dotyczące koncesjonowania (art.14 – 26),
  • oddzielona została instytucji koncesji jako decyzji uznaniowej od instytucji zezwolenia na podjęcie działalności gospodarczej jako decyzji związanej (art.20 oraz art.28),
  • konsekwencje niedostosowania do nowych zasad, w określonym terminie, dotychczas obowiązujących szczególnych przepisów odnoszących się do koncesji i zezwoleń.

Analiza przepisów o koncesjonowaniu Prawa działalności gospodarczej wykazuje, iż zawarte w niej regulacje są niejasne. Jest to szczególnie wyraźne w ustaleniu stosunku do przepisów o koncesjonowaniu zawartych w Prawie energetycznym. Wzajemny stosunek przepisów obu ustaw może być różnie oceniany, a to ze względu na treść uregulowań dotyczących konkretnego zagadnienia. Stąd można wysnuć wniosek, że niektóre przepisy Prawa energetycznego muszą być uznane jako przepisy szczególne wobec przepisów Prawa działalności gospodarczej.

Koncesjonowanie działalności gospodarczej energetyki podlega obecnie regułom szczególnym określonym w przepisach Prawa energetycznego. Jednocześnie Prawo działalności gospodarczej nie zawiera odesłania do Prawa energetycznego jako ustawy odrębnej. Odpowiadając na pytanie jakie reguły prawne koncesjonowania działalności gospodarczej w energetyce obowiązują obecnie, nie da się wprost rozstrzygnąć według jednej, generalnej formuły ogólnej. Można natomiast przyjąć z praktyki, że Prawo energetyczne będzie miało pierwszeństwo zastosowania w przypadkach, gdy zawierają unormowania, które są w ogóle są nieuregulowane bądź uregulowane odmienne lub bardziej szczegółowe niż regulacje Prawa działalności gospodarczej. Ponieważ w Prawie działalności gospodarczej nie zamieszczono jednoznacznej reguły „kolizyjnej”, problem ustalenia w sposób wystarczająco precyzyjny stosunku zawartych w obu ustawach uregulowań dotyczących koncesjonowania pozostaje do rozstrzygnięcia doktrynie i orzecznictwu.

Polska jest obecnie na drodze poszukiwania najkorzystniejszych rozwiązań organizacyjno-ekonomicznych w zakresie transformacji krajowej gospodarki energetycznej i włączenia jej w rynek europejski. Jest to zadanie bardzo trudne, ponieważ nie ma uniwersalnego modelu takiej transformacji. Trzeba z trudem dobierać rozwiązania do przewidywanych warunków, starając się wprowadzać je stopniowo w obszarach najbardziej do tego przygotowanych oraz analizować uzyskiwane wyniki.

Zmiana niekorzystnych, wieloletnich zaniedbań w zakresie kształtowania rynku energii, stała się możliwa poprzez podjęcie przez Państwo działań systemowych opartych na aktach prawnych, wyznaczające trwałą politykę energetyczną państwa. Następuje demonopolizacja energetyki, a naturalną konsekwencją jest powstawanie lokalnych rynków energii. Współistnienie różnych podmiotów gospodarczych (przedsiębiorstw energetycznych) jest skutecznym narzędziem utrzymania konkurencji na tym rynku. Dotyczy to zarówno przedsiębiorstw wytwórczych, przedsiębiorstw sieciowych o znaczeniu lokalnym (w skali miasta, województwa, czy związków gminnych), jak i przedsiębiorstw zajmujących się obrotem energią.

Dlatego też, w kontekście zachodzących zmian, stosowanie koncesji w tym, zmonopolizowanym sektorze gospodarki jest wręcz niezbędne. Akty prawne, które stanowią synonim nowoczesnej kodyfikacji i potwierdzenie zmiany roli państwa we współczesnej gospodarce energetycznej to Prawo działalności gospodarczej oraz Prawo energetyczne. Jednakże Ustawy te, pomimo wielokrotnych nowelizacji, wciąż zawierają wiele mankamentów powodujących niejasność sytuacji prawnej podmiotów sektora energetycznego. Wciąż wyjaśnienia wymagają takie sprawy jak:

  • stosunek przepisów o koncesjonowaniu zawartych w Prawie działalności gospodarczej do przepisów o koncesjonowaniu zawartych w Prawie energetycznym,
  • kryteria podejmowania decyzji koncesyjnych przez Prezesa URE,
  • kompetencji ministra właściwego do spraw gospodarki.

Obecnie istniejące uwarunkowania prawno – administracyjne stanowią zamknięcie pewnego, niezwykle istotnego etapu dla sektora energetycznego (w tym ciepłownictwa) tworząc podstawy do usystematyzowania gospodarki energetycznej dostosowanej do wymogów rynkowych. Najistotniejszym dla transformacji jest jednoznaczne rozdzielenie podstawowych funkcji spełnianych dotychczas przez państwo:

  • funkcja tworzenia i realizacji polityki energetycznej,
  • funkcja kształtowania cen,
  • funkcji właściciela przedsiębiorstw energetycznych.

Dla oddzielenia tych trzech funkcji powstało nowe w polskim systemie administracji pojęcie regulacji, opartej na przesłankach ekonomicznych, a regulatorem stał się specjalnie utworzony – Urząd Regulacji Energetyki

Polityka energetyczna państwa stwarza warunki dla powstania i rozwoju rynku energii oraz wprowadza mechanizmy rynkowe. Powstały system pozwala sterować działaniami w kierunku rozwiązań zgodnych z decyzjami władz, ale na ryzyko ekonomiczne właścicieli.

Należy podkreślić, że dotychczasowa współpraca ludzi różnych specjalności o najwyższych kwalifikacjach, zaangażowanych w przy procesach transformacji gospodarki energetycznej doprowadziła do powstania uwarunkowań prawno – administracyjnych, które skutecznie ograniczają straty ogólnospołeczne wynikające z żywiołowego procesu urynkowienia energii (ciepła).

Wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie działań na rzecz pokrzywdzonego

5/5 - (13 votes)

Wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 20 lutego 2009 r. w sprawie działań na rzecz pokrzywdzonego.[1]

Podstawową zasadą, którą powinni kierować się prokuratorzy jest konstytucyjna zasada ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP).

Na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 tekst jedn.), mając na względzie zalecenia zawarte w Decyzji ramowej Rady 2001/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym ( Dz. Urz. WE L 82 z 22. 03. 2001 r.) – polecam podejmowanie działań, które mają służyć realizacji art. 2 § 1 pkt 3 k.p.k., aby w postępowaniu „uwzględnione zostały prawnie chronione interesy pokrzywdzonego”. W tym celu stałą praktyką organów ścigania powinny być działania zapewniające pokrzywdzonym korzystanie z przysługujących im uprawnień procesowych oraz istniejących form wspierania finansowego, psychologicznego, terapeutycznego, socjalnego oraz każdego innego niezbędnego dla zapewnienia im ochrony i poczucia bezpieczeństwa osobistego.

W szczególności:

  1. przy przyjmowaniu zawiadomienia o przestępstwie oraz pierwszym przesłuchaniu pokrzywdzonego – niezależnie od pisemnego pouczenia o uprawnieniach – należy udzielać mu dodatkowych ustnych informacji, aby treść pouczenia była zrozumiała; a także uzupełniona o takie informacje, których pisemne pouczenie nie zawiera; stosowna adnotacja powinna się znaleźć, w miarę potrzeby, w aktach każdej sprawy;
  2. pokrzywdzony powinien mieć świadomość tego, że jest stroną postępowania przygotowawczego, w związku z czym może składać wnioski dowodowe, uczestniczyć w czynnościach procesowych; prokurator powinien poinformować pokrzywdzonego o tym, że jeśli chce aktywnie uczestniczyć także w postępowaniu sądowym powinien złożyć wniosek o woli działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego (powinien być dołączony do akt); prokurator powinien też wyjaśnić, na czym ta instytucja polega i jakie korzyści przynosi pokrzywdzonemu;
  3. pokrzywdzony powinien być przesłuchiwany tylko raz, a jedynie wówczas, gdy wyjdą na jaw istotne okoliczności, których wyjaśnienie wymaga ponownego przesłuchania – więcej razy; ograniczanie liczby przesłuchań pokrzywdzonych powinno w szczególności dotyczyć tych spośród nich, którzy zostali szczególnie drastycznie skrzywdzeni przestępstwem, zwłaszcza popełnionym z użyciem przemocy;
  4. prokurator powinien pouczyć pokrzywdzonego o możliwości ustanowienia pełnomocnika, zwłaszcza gdy ze względu na jego sytuację materialną nie jest on w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru (zawsze powinien pomóc w złożeniu i udokumentowaniu wniosku);
  5. pokrzywdzonego należy informować o istnieniu organizacji pozarządowych, od których może uzyskać wszechstronne wsparcie, zwłaszcza szybką pomoc finansową z Fundacji Pomocy Ofiarom Przestępstw (wniosek na stronach internetowych Fundacji); prokuratorzy powinni dysponować listą instytucji działających na rzecz ofiar przestępstw na terenie jej właściwości oraz powinni ułatwiać pokrzywdzonemu nawiązanie kontaktu z takimi placówkami;
  6. w sprawach o przemoc w rodzinie do akt sprawy zawsze muszą być dołączone wszystkie Niebieskie Karty;
  7. prokurator powinien zawsze informować sąd rodzinny o dostrzeżonych przejawach nieprawidłowego funkcjonowania rodziny, a w szczególności o przejawach demoralizacji dziecka;
  8. należy ustalać wysokość szkody poniesionej przez pokrzywdzonego (art. 297 § 1 pkt 4 k.p.k) oraz zamieszczać w akcie oskarżenia dane na ten temat (art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k.); pominięcie takich danych może być podstawą zwrotu akt sprawy w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego zarówno z powodu braków formalnych jak i w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego (art. 337 § 1 k.p.k. i art. 345 k.p.k.);
  9. prokurator powinien poinformować pokrzywdzonego o możliwości wniesienia powództwa cywilnego (art. 62 k.p.k.) albo o możliwości złożenia wniosku o orzeczenie środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody (art. 46 § 1 k.k.); jeśli pokrzywdzony nie chce skorzystać z tych uprawnień, np. z obawy przed zemstą ze strony sprawcy lub jego rodziny, prokurator powinien rozważyć podjęcie takich działań na jego rzecz;
  10. należy pamiętać, że niektórzy pokrzywdzeni, jeśli doznali skutków opisanych w art. 156 § 1 lub 157 § 1 k.k., mogą ubiegać się o uzyskanie wsparcia finansowego od państwa na zasadach określonych w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1415 wraz z wzorem wniosku Dz. U. z 2005 r. Nr 177, poz. 1476); pokrzywdzeni ci powinni zostać poinformowani o tej możliwości, jak również otrzymać druk wniosku oraz uzyskać pomoc w jego wypełnieniu;
  11. w niektórych przypadkach możliwe jest skierowanie sprawy przez prokuratora (art. 23 a k.p.k.) do postępowania mediacyjnego (wykazy instytucji i osób uprawnionych do prowadzenia mediacji znajdują się w sądach okręgowych); pozwala ono na neutralne i ugodowe rozwiązanie sytuacji związanej z przestępstwem i może prowadzić do satysfakcjonującego dla pokrzywdzonego i sprawcy załatwienia sprawy; do mediacji nie mogą być jednak kierowane sprawy, w których istnieje obawa, że strona wyrazi zgodę na mediację jedynie ze strachu przed sprawcą, jak zwłaszcza ofiary przemocy w rodzinie i ofiary przestępstw z wykorzystaniem stosunku zależności;
  12. nie wolno lekceważyć informacji o zagrożeniu pokrzywdzonego i jego najbliższych ze strony sprawcy lub jego otoczenia, a jeśli występuje prawdopodobieństwo realizacji gróźb, należy zapewnić pokrzywdzonemu odpowiednie środki ochrony; w przypadku stosowania wobec sprawcy dozoru policji możliwe jest połączenie dozoru z zakazem zbliżania się do pokrzywdzonego i miejsca jego pobytu, kontaktowania się z pokrzywdzonym, a w razie potrzeby z nakazem opuszczenia pomieszczeń zajmowanych wspólnie z pokrzywdzonym, nawet jeśli są one własnością sprawcy; podstawą jest art. 275 § 2 k.p.k. w zw. z art. 2 § 1 pkt 3 k.p.k.; w swoim żądaniu co do kary prokurator powinien także wnioskować orzeczenie tego rodzaju nakazów i zakazów;
  13. w razie wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa pokrzywdzonego lub jego najbliższych należy rozważyć wdrożenie procedur chroniących dane osobowe (art. 191 § 3 i art. 184 § 1 k.p.k.);
  14. należy czuwać nad tym, aby zarówno w trakcie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego pokrzywdzony nie był narażany na konieczność udzielania odpowiedzi na pytania nie związane z istotą sprawy, a naruszające jego godność, np. dotyczące szczegółów życia intymnego;
  15. do akt podręcznych powinny być dołączone notatki służbowe osoby prowadzącej postępowanie dotyczące działań podjętych na rzecz pokrzywdzonego.

Przestrzeganie powyższych reguł dotyczy także postępowań prowadzonych przez funkcjonariuszy Policji nadzorowanych przez prokuratora.

Realizacja powyższych wytycznych będzie przedmiotem działań o charakterze kontrolnym od 15 marca 2009 r.

Powyższe wytyczne zostały podpisane przez Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego – Pana Andrzeja Czumę w dniu 20 lutego 2009 roku w Warszawie.

[1] PR I 800-4/09